Czego może domagać się od sprawcy ofiara przestępstwa prywatnoskargowego?

W obowiązującym Kodeksie karnym stypizowane zostały cztery przestępstwa ścigane z oskarżenia prywatnego. Zalicza się do nich:

1. przestępstwo spowodowania umyślnego lekkiego uszkodzenia ciała z art. 157 § 2 lub przestępstwo nieumyślnego lekkiego uszkodzenia ciała z art. 157 § 3 k.k.;

2. przestępstwo zniesławienia z art. 212 k.k;

3. przestępstwo zniewagi art. 216 k.k.;

4. przestępstwo naruszenia nietykalności cielesnej z art. 217 §1 k.k.

Będąc ofiarą przestępstwa prywatnoskargowego warto abyś wiedział, jakie roszczenia przysługują Ci względem sprawcy w razie jego skazania.

Zauważyć należy, że w przypadku każdego z wymienionych przestępstw zastosowanie znajduje przepis art. 46 § 1 k.k. zgodnie z którym: „W razie skazania Sąd może orzec, a na wniosek pokrzywdzonego lub innej osoby uprawnionej orzeka [Krąg uprawnionych osób określają przepisy procedury karnej. Wskazuje się, że do tego grona należą: organy Państwowej Inspekcji Pracy (art. 49 § 3a KPK), organy kontroli państwowej (art. 49 § 4 KPK), organ uprawniony do działania w imieniu pokrzywdzonego, który nie jest osobą fizyczną (art. 51 § 1 KPK), przedstawiciel ustawowy albo osoba, pod której stałą pieczą pokrzywdzony pozostaje (art. 51 § 2 i 3 KPK],obowiązek naprawienia wyrządzonej przestępstwem szkody w całości albo w części lub zadośćuczynienia za doznaną krzywdę (…) oraz art. 46 § 2 k.k. w myśl którego: „Jeżeli orzeczenie obowiązku określonego w § 1 jest znacznie utrudnione, sąd może orzec zamiast tego obowiązku nawiązkę w wysokości do 200 000 złotych na rzecz pokrzywdzonego […]”.

Musisz pamiętać, iż w myśl art. 49a k.p.k. możesz złożyć wniosek o naprawienie szkody aż do zamknięcia przewodu sądowego na rozprawie głównej (czyli do zakończenia postępowania dowodowego; przed udzieleniem głosu stronom postępowania).

Podkreślić warto, iż na nawiązkę jako alternatywę względem obowiązku naprawienia szkody wskazuje się, upatrując w niej realizację funkcji penalnej implikującej możliwość orzeczenia jej w wysokości przekraczającej wartość szkody powstałej w wyniku popełnienia przestępstwa (J. Lachowski, T. Oczkowski, Obowiązek naprawienia szkody jako środek karny, s. 51).

W przypadku przestępstwa zniesławienia z art 212 k.k. oraz zniewagi z art. 216 k.k. ustawa karna przewiduje możliwość orzeczenia nawiązki nie tylko na rzecz samego pokrzywdzonego, ale także na rzecz Polskiego Czerwonego Krzyża albo na inny cel społeczny wskazany przez pokrzywdzonego.

Wynika to wprost z art. 212 § 3 k.k. w myśl którego: „W razie skazania za przestępstwo [zniesławienia w typie podstawowym i kwalifikowanym] Sąd może orzec nawiązkę na rzecz pokrzywdzonego, Polskiego Czerwonego Krzyża albo na inny cel społeczny wskazany przez pokrzywdzonego” oraz art. 216 § 4 k.k. zgodnie z którym :”W razie skazania za przestępstwo określone w § 2 [zniewaga w typie kwalifikowanym- np. za pomocą Internetu] Sąd może orzec nawiązkę na rzecz pokrzywdzonego, Polskiego Czerwonego Krzyża albo na inny cel społeczny wskazany przez pokrzywdzonego”

Podkreślić należy, iż w omawianych przypadkach zasądzenie nawiązki na rzecz PCK lub inny cel społeczny będzie zasadne tylko wówczas, gdy pokrzywdzony nie będzie chciał otrzymać z tytułu naruszenia jego czci żadnego ekwiwalentu majątkowego.

Warto także abyś pamiętał, iż jako osoba pokrzywdzona przestępstwem, oprócz roszczeń o charakterze majątkowym, masz prawo domagać ze strony sprawcy przestępstwa oficjalnych przeprosin. Możliwość taką przewiduje art. 72 § 1 pkt 2 k.k. zgodnie z którym: „[…] Sąd może zobowiązać skazanego do przeproszenia pokrzywdzonego„.

Decyzja co do formy, czasu i miejsca przeprosin leży w wyłącznej gestii Sądu, jednakże Sąd w tym zakresie powinien uwzględnić preferencje samego pokrzywdzonego.

Przykładowo, jeśli padłeś ofiarą zniesławienia dokonanego na jednym z blogów internetowych, możesz zażądać od autora obrażającego Cię wpisu, aby zamieścił on na blogu oficjalne przeprosiny, w których wyrazi swoją skruchę i przyzna, że wszystkie zrzuty sformułowane pod Twoim adresem były bezpodstawne i niezgodne z prawdą.

Na koniec warto dodać, iż możliwość wyegzekwowania od sprawcy przestępstwa naprawienia szkody istnieje nie tylko w przypadku jego skazania (wydania przez Sąd wyroku skazującego) ale również w sytuacji, gdy postępowanie wobec sprawcy przestępstwa zostało warunkowo umorzone (więcej na ten temat w artykule: Warunkowe umorzenie postępowania karnego w sprawach prywatnoskargowych). Jak bowiem wynika z art. 67 § 3 k.k.: „umarzając warunkowo postępowanie karne Sąd zobowiązuje sprawcę do naprawienia szkody w całości lub w części .”

Co więcej, w przypadku warunkowego umorzenia postępowania karnego Sąd może także nałożyć na sprawcę pewne obowiązki, np obowiązek przeproszenia pokrzywdzonego, czy powstrzymania się od kontaktowania z pokrzywdzonym.

Autor: Adwokat Mariusz Stelmaszczyk i Aplikant Adwokacki Ewelina Tocka

Aplikant Adwokacki Ewelina Tocka - e – mail: tocka@adwokat-stelmaszczyk.pl, tel./fax +48 22 629 00 36

Adwokat Mariusz Stelmaszczyk - e – mail: biuro@adwokat-stemaszczyk.pl, nr tel. kom. +48 697 053 659 lub tel./fax +48 22 629 00 36

Podziel się na:
  • Facebook
  • Google Bookmarks
  • Blip
  • Blogger.com
  • Flaker
  • Gadu-Gadu Live
  • Google Buzz
  • Poleć
  • StumbleUpon
  • Twitter
  • Wykop
  • Drukuj
  • LinkedIn
  • RSS
Ten wpis został opublikowany w kategorii artykuły. Dodaj zakładkę do bezpośredniego odnośnika.

Jedna odpowiedź na „Czego może domagać się od sprawcy ofiara przestępstwa prywatnoskargowego?

  1. Mariusz Stelmaszczyk pisze:

    Drodzy Czytelnicy
    Zachęcam Was do komentowania tego artykułu oraz zadawania pytań, jakie Wam się nasuną po jego przeczytaniu. Na wszystkie pytania postaram się odpowiedzieć.
    Jednocześnie zapewniam, że szanuję Waszą prywatność. Adres e-mail z jakiego wyślecie pytanie lub komentarz do artykułu nie zostanie wyświetlony.

    Pozdrawiam
    Adwokat Mariusz Stelmaszczyk

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *


dwa + 1 =

Możesz użyć następujących tagów oraz atrybutów HTML-a: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>