Czym różni się przestępstwo zniesławienia od przestępstwa zniewagi?

Celem niniejszego artykułu jest porównanie dwóch przestępstw, tj. zniesławienia z art. 216 k.k. oraz zniewagi z art 212 k.k.

Na wstępie należy wskazać, iż wybór wskazanych przestępstw nie jest przypadkowy, bowiem w praktyce bardzo często są one ze sobą mylone. Wynika to z faktu, iż uderzają one w to samo dobro, jakim jest cześć człowieka. Dlatego też konieczna jest analiza obu przestępstw dla wykazania występujących pomiędzy nimi różnic.

Co łączy obydwa występki ?

  • Cechą wspólną omawianych przestępstw jest przede wszystkim tryb ścigania – zarówno zniesławienie, jak i zniewaga są przestępstwami prywatnoskargowymi. Oznacza to, że do zainicjowania postępowania przeciwko sprawcy tych przestępstw, konieczne jest skierowanie prywatnego aktu oskarżenia.

  • Obydwa występki są ponadto umiejscowione w tym samym rozdziale Kodeksu karnego, tj. rozdziale poświęconym przestępstwom przeciwko czci i nietykalności cielesnej. Ujęcie przestępstw w jednym rozdziale jest natomiast głównym kryterium zakwalifikowania ich jako przestępstw podobnych.

  • Zarówno w stosunku do zniesławienia, jak i zniewagi – w ” typach podstawowych „- przewidziano taką samą sankcję karną : karę grzywny lub ograniczenia wolności.

  • W przypadku obydwu przestępstw kodeks karny przewiduje ich ” typy kwalifikowane ” – polegające na popełnieniu przestępstwa zniesławienia i zniewagi za pomocą środków masowego komunikowania (łączy się to również z dodatkową sankcją karną w postaci kary pozbawienia wolności do 1 roku)

  • Przestępstwa zniesławienia i zniewagi (mimo istniejącego w doktrynie sporu co do charakteru prawnego tego ostatniego) należą do grupy przestępstw formalnych – tzw. bezskutkowych, co oznacza, że dla pociągnięcia sprawcy tych występków do odpowiedzialności karnej nie jest konieczne ustalenie, iż pokrzywdzony został poniżony w opinii publicznej czy znieważony (czyn zabroniony jakim jest obraza, może być bowiem skierowany przeciwko osobom niepełnosprawnym umysłowo – teoretycznie niezdolnym ‘zrozumienia’ zniewagi lub osobom, które nie odbiorą tego personalnie) wystarczające jest jedynie, aby zachowanie sprawcy któregoś z tych występków stwarzało ryzko wystąpienia takiego skutku.

  • Obydwa występki są przestępstwami powszechnymi, tak więc popełnić może je każdy człowiek.

  • Przestępstwo zniesławienia, tak samo jak przestępstwo znieważenia popełnić można jedynie umyślnie – zarówno z zamiarem bezpośrednim jak i ewentualnym (np. gdy sprawca nie chce zniesławić X, jednak rozgłasza zniesławiające X zarzuty, przewidując i godząc się na to, że mogą one finalnie zniesławić X).

Różnice pomiędzy przestępstwem zniesławienia z przestępstwem zniewagi

Podstawową różnicą pomiędzy omawianymi przestępstwami jest przedmiot ochrony (choć pozornie wydawać mogłoby się, że jest on tożsamy w przypadku obydwu przestępstw):

  • przy przestępstwie zniesławienia jest nim cześć w znaczeniu zewnętrznym, pojmowana jako dobre imię, opinia w danym środowisku;

  • przy przestępstwie zniewagi – cześć w znaczeniu wewnętrznym, tj. godność, rozumiana jako przeświadczenie danej osoby o własnej wartości;

Co jeszcze dzieli przestępstwa zniesławienia i zniewagi?

  • Zniesławienie polega na podnoszeniu lub rozgłaszaniu zarzutów dotyczących postępowania lub właściwości pokrzywdzonego (np. X jest złodziejem, alkoholikiem), znieważenie polega na obraźliwym zachowaniu najczęściej przy użyciu obelżywych, ośmieszających słów, które mogą, lecz nie muszą zawierać zarzutów (np. X to bałwan).

  • Zniesławienie może być popełnione na szkodę osoby fizycznej, osoby prawnej i jednostki organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, znieważyć można natomiast jedynie osobę fizyczną.

  • Zniesławienie musi być dokonane wobec osoby trzeciej – innej, niż tej której zarzut dotyczy (nie będzie zatem zniesławieniem oświadczenie X, iż jest on nieuczciwym kontrahentem, dla zaistnienia tego przestępstwa koniecznym będzie przekazanie takiej informacji innym osobom- np. Y, który pozostaje w stałej współpracy z X), zniewaga zaś musi być skierowana bezpośrednio bądź pośrednio do osoby, której dotyczy (można dopuścić się zniewagi m. in. w bezpośrednim towarzystwie osoby poszkodowanej, publicznie, niepublicznie a także pod nieobecność znieważanego, a poszkodowany musi dowiedzieć się o tym)

  • W przypadku przestępstwa zniesławienia występuje „odwrócenie ciężaru dowodu” co oznacza, że to na oskarżonym spoczywa obowiązek wykazania, iż nie jest on winny zarzucanemu mu czynowi.

    Na koniec warto zauważyć, że możliwa jest sytuacja, gdy jeden i ten sam czyn sprawy będzie wyczerpywał zarówno znamiona przestępstwa zniesławienia, jak i zniewagi. W takim przypadku Sąd rozpatruje sprawę łącznie w jednym postępowaniu i może wymierzyć karę łączną.

Autor: Adwokat Mariusz Stelmaszczyk i Aplikant Adwokacki Ewelina Tocka

Aplikant adwokacki Ewelina Tocka – e – mail: tocka@adwokat-stelmaszczyk.pl, tel./fax +48 22 629 00 36

Adwokat Mariusz Stelmaszczyk  - e – mail: biuro@adwokat-stemaszczyk.pl, nr tel. kom.  +48 697 053 659 lub tel./fax +48 22 629 00 36

Podziel się na:
  • Facebook
  • Google Bookmarks
  • Blip
  • Blogger.com
  • Flaker
  • Gadu-Gadu Live
  • Google Buzz
  • Poleć
  • StumbleUpon
  • Twitter
  • Wykop
  • Drukuj
  • LinkedIn
  • RSS
Ten wpis został opublikowany w kategorii artykuły. Dodaj zakładkę do bezpośredniego odnośnika.

3 odpowiedzi na „Czym różni się przestępstwo zniesławienia od przestępstwa zniewagi?

  1. Ewelina Tocka pisze:

    Drodzy Czytelnicy,
    zachęcam Was do komentowania tego artykułu oraz zadawania pytań, jakie Wam się nasuną po jego przeczytaniu.
    Na wszystkie pytania postaram się odpowiedzieć.
    Jednocześnie zapewniam, że szanuję Waszą prywatność. Adres e-mail z jakiego wyślecie pytanie lub komentarz do artykułu nie zostanie wyświetlony.
    Pozdrawiam,
    aplikant adwokacki Ewelina Tocka

    • karol motyr pisze:

      Czy terminy „podnoszenie lub rozgłaszanie” [zarzutów] tyczą się również na przykład oskarżenia o niekompetencję przez klienta w obecności innych klientów?

      • Ewelina Tocka pisze:

        Witam,
        jak najbardziej tak, oskarżenie o niekompetencję w obecności innych klientów spełnia przesłanki określone w art. 212 § 1 k.k. – bowiem tego typu zarzut naraża osobę pomawianą na utratę zaufania potrzebnego dla wykonywania danego zawodu.

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *


3 + = dziewięć

Możesz użyć następujących tagów oraz atrybutów HTML-a: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>