Jak pociągnąć do odpowiedzialności karnej anonimowego sprawcę przestępstwa zniesławienia lub zniewagi popełnionych w sieci?

W ostatnich latach, w związku ze wzrostem powszechności i dostępności Internetu, wzrosła także skala przestępstw popełnianych w sieci, w tym ściganych w trybie prywatnoskargowym przestępstw zniesławienia (art. 212 k.k.) i zniewagi (art. 216 k.k.).

Przy przestępstwach internetowych szczególnie problematyczne okazuje się ustalenie ich sprawców, gdyż Internet gwarantuje swoim użytkownikom anonimowość, przejawiającą się m.in. w możliwości posługiwania się „nickami” zastępującymi prawdziwe dane osobowe.

O ile w przypadku przestępstw publicznoskargowych (np. bezprawnego uzyskania informacji z art. 267 czy zakłócenia systemu komputerowego z art. 269a.) ustalenie sprawcy przestępstwa należy do Prokuratora, o tyle przy przestępstwach ściganych z oskarżenia prywatnego ciężar ustalenia sprawcy i zgromadzenia dowodów spoczywa na samym pokrzywdzonym, który przyjmuje w sprawie rolę oskarżyciela prywatnego (składa i popiera przed Sądem prywatny akt oskarżenia).

Zauważyć przy tym należy, iż jednym z elementów minimalnych prywatnego aktu oskarżenia – który inicjuje postępowanie prywatnoskargowe, jest oznaczenie osoby oskarżonego (więcej na ten temat przeczytasz w artykule: Jak sporządzić prywatny akt oskarżenia).

Skierowanie do Sądu prywatnego aktu oskarżenia bez wskazania danych osoby oskarżonej spowoduje, że zostaniesz wezwany przez Sąd – w trybie art. 120 k.p.k. – do uzupełnienia braku formalnego poprzez określenie osoby, przeciwko której skierowany jest akt oskarżenia. Niewskazanie danych osobowych oskarżonego w terminie 7 dni od daty otrzymania wezwania do uzupełnienia braku spowoduje, iż złożony przez Ciebie prywatny akt oskarżenia zostanie uznany za bezskuteczny, co oznacza, że postępowanie prywatnoskargowe nie zostanie wszczęte.

Co należy zrobić w sytuacji, gdy nie znasz personaliów osoby, która zniesławiła Cię lub znieważyła za pomocą Internetu, a mimo to chciałbyś, aby poniosła ona odpowiedzialność karną za swój czyn?

W opisywanej sytuacji jedynym skutecznym sposobem zainicjowania postępowania karnego przeciwko sprawcy popełnionego na Twoją szkodę przestępstwa jest udanie się na Komisariat Policji i złożenie ustnej lub pisemnej skargi o której mowa w art. 488 § 1 k.p.k., zgodnie z którym: ” Policja na żądanie pokrzywdzonego przyjmuje ustną lub pisemną skargę i w razie potrzeby zabezpiecza dowody, po czym przesyła skargę do właściwego Sądu„. Opisywana skarga stanowi swego rodzaju alternatywę dla prywatnego aktu oskarżenia i cechuje się mniejszym formalizmem. W przeciwieństwie do prywatnego aktu oskarżenia, pokrzywdzony składając skargę nie musi wskazywać nazwiska sprawcy przestępstwa – w tym zakresie może liczyć na pomoc Policji, która dokonuje niezbędnych czynności zmierzających do ustalenia danych sprawcy.

Warto w tym miejscu wskazać na orzeczenie Sądu Najwyższego, zgodnie z którym: „skarga jest pojęciem szerszym i mniej sformalizowanym, mającym podobne znaczenie procesowe jak zawiadomienie o przestępstwie, które – co oczywiste – może odnosić się także do anonimowego sprawcy, którego ustalenie może nastąpić przez Policję˝ (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 17 kwietnia 1997 r., sygn. I KZP 4/97) .

Jakie czynności podejmowane są przez Policję po złożeniu skargi?

Na wstępie należy wskazać, iż procedura ustalenia danych osobowych autora zniesławiającej lub znieważającej treści umieszczonej w sieci jest długotrwała i skomplikowana, jednakże należycie przeprowadzona pozwala na jednoznaczne wskazanie danych personalnych sprawcy przestępstwa. Fakt ten warty jest podkreślenia, bowiem niejednokrotnie zdarza się, iż ofiara internetowego przestępstwa, mimo iż czuje się pokrzywdzona to nie decyduje się na skierowanie sprawy do Sądu, sądząc, iż anonimowość autora zniesławiającego czy znieważającego wpisu jest równoznaczna z niemożliwością ustalenia jego prawdziwych danych, a co za tym idzie bezkarnością jego działania. Po złożeniu skargi przez pokrzywdzonego Policja powinna przeprowadzić następujące czynności:

1) zabezpieczyć materiał dowodowy – przykładowo, jeśli sprawa dotyczy zniesławienia dokonanego na jednej ze stron internetowych, zabezpieczenie dowodu będzie polegać na przeprowadzeniu oględzin strony internetowej i sporządzeniu protokołu oględzin.

2) ustalić adresu IP komputera osoby, która zamieściła zniesławiający czy znieważający wpis – dostęp do adresu IP użytkowników danej strony internetowej posiada jej administrator. Zauważyć przy tym jednak należy, że adres IP komputera objęty jest tajemnicą telekomunikacyjną (wynika to z ustawy z dnia 16 lipca 2004 r. Prawo telekomunikacyjne, Dz. U. Nr 171, poz. 1800, z późn. zm.) dlatego też udostępnienie adresu IP wymaga zwolnienia administratora strony z tajemnicy telekomunikacyjnej, co uczynić może jedynie Prokurator lub Sąd w drodze postanowienia (art. 180 § 1 k.p.k., art. 218 k.p.k ).

Policja powinna w pierwszej kolejności na podstawie art. 60 § 1 k.p.k. wystąpić do Prokuratora o objęcie ściganiem z urzędu czynu ściganego z oskarżenia prywatnego – jeżeli przemawia za tym interes społeczny. Prokurator uznawszy, że przemawia za tym interes społeczny (np. gdy zniesławienie zostało nagłośnione medialnie i bulwersuje opinię publiczną), może wydać postanowienie o zwolnieniu administratora z zachowania tajemnicy zawodowej, co związane jest ze zmianą trybu ścigania, który odtąd będzie trybem postępowania z urzędu.

Jeżeli Prokurator nie przychyli się do wniosku o objęcie sprawy ściganiem z urzędu, Policja zwraca się z wnioskiem o zwolnienie administratora strony internetowej z zachowania tajemnicy do Sądu.

Dysponując postanowieniem o zwolnieniu administratora strony z tajemnicy telekomunikacyjnej, Policja zwraca się do danego administratora o podanie adresu IP komputera sprawcy przestępstwa.

Po uzyskaniu adresu IP komputera ustala się w bazie WHOIS (baza informacji o domenach) dane właściwych operatorów (ISP) – dostawcy usług internetowych.

Posiadając dane dostawcy usług internetowych Policja może zwrócić się do konkretnego dostawcy usług o podanie danych osobowych usługobiorcy, przy czym udostępnienie tego typu danych wymaga podobnie jak w przypadku adresu IP wydania przez Sąd postanowienia o zwolnieniu dostawcy usług internetowych z tajemnicy telekomunikacyjnej.

3) uzyskując dane osobowe sprawcy, Policja powinna przekazać je do Sądu.

Ustalenie danych osobowych autora zniesławiającego czy znieważającego wpisu zamieszczonego w sieci umożliwia kontynuowanie postępowania prywatnoskargowego przed Sądem i pociągnięcie sprawcy przestępstwa do odpowiedzialności karnej.

Jeśli zatem padłeś ofiarą zniesławiającego lub znieważającego wpisu internetowego, warto abyś pamiętał, iż mimo anonimowości autora obrażającej Cię treści, istnieje możliwość, aby pociągnąć go do odpowiedzialności karnej za popełnione przestępstwo. Musisz jednak mieć jednocześnie na uwadze, że im szybciej zgłosisz sprawę na najbliższym Komisariacie Policji, tym większa szansa na doprowadzenie sprawcy przestępstwa przed oblicze wymiaru sprawiedliwości, bowiem karalność przestępstw ściganych z oskarżenia prywatnego ustaje z upływem 3 lat od momentu ich popełnienia.

Autor: Adwokat Mariusz Stelmaszczyk i Aplikant Adwokacki Ewelina Tocka

Aplikant Adwokacki Ewelina Tocka - e – mail: tocka@adwokat-stelmaszczyk.pl, tel./fax +48 22 629 00 36

Adwokat Mariusz Stelmaszczyk - e – mail: biuro@adwokat-stemaszczyk.pl, nr tel. kom. +48 697 053 659 lub tel./fax +48 22 629 00 36

Podziel się na:
  • Facebook
  • Google Bookmarks
  • Blip
  • Blogger.com
  • Flaker
  • Gadu-Gadu Live
  • Google Buzz
  • Poleć
  • StumbleUpon
  • Twitter
  • Wykop
  • Drukuj
  • LinkedIn
  • RSS
Ten wpis został opublikowany w kategorii artykuły. Dodaj zakładkę do bezpośredniego odnośnika.

14 odpowiedzi na „Jak pociągnąć do odpowiedzialności karnej anonimowego sprawcę przestępstwa zniesławienia lub zniewagi popełnionych w sieci?

  1. Mariusz Stelmaszczyk pisze:

    Drodzy Czytelnicy
    Zachęcam Was do komentowania tego artykułu oraz zadawania pytań, jakie Wam się nasuną po jego przeczytaniu. Na wszystkie pytania postaram się odpowiedzieć.
    Jednocześnie zapewniam, że szanuję Waszą prywatność. Adres e-mail z jakiego wyślecie pytanie lub komentarz do artykułu nie zostanie wyświetlony.

    Pozdrawiam
    Adwokat Mariusz Stelmaszczyk

  2. ŁUKASZ pisze:

    Czy można również pociągnąć do odpowiedzialności karnej anonimowego sprawcę zniewagi który oczernił w liście pisemnym osobę przed całą swoją rodziną? Sprawa dotyczy romansu który nie miał miejsca.

    • Ewelina Tocka pisze:

      Witam,
      z opisanej przez Pana sytuacji wynika, iż identyfikacja autora listu – przy braku jakichkolwiek innych dowodów- będzie raczej niemożliwa. W przypadku, gdyby podejrzewałby Pan jakąś konkretną osobę można byłoby pokusić się o zaciągnięcie opinii biegłego grafologa z tym, że musiałby Pan dysponować materiałem porównawczym w postaci pisma podejrzewanej przez Pana osoby. Trzeba jednak mieć na uwadze, iż badania grafologiczne są nie tylko czasochłonne ale i kosztowne (cena za pełną ekspertyzę wynosi od ok. 850 zł w górę). Całkiem inaczej jest w przypadku wiadomości wysyłanych drogą elektroniczną. Autor takiej wiadomości nawet wówczas, gdy posługuje się nickiem czy fikcyjnym adresem e-mail nie pozostaje anonimowy bowiem istnieje możliwość jego identyfikacji poprzez adres IP jego komputera.

  3. Piotr pisze:

    Panie Mecenasie, niedawno na prowadzonej przeze mnie stronie za pośrednictwem portalu społecznościowego Facebook, pojawił się obraźliwy wpis pod moim adresem. Od razu dokonałem tzw. zrzutu ekranu (PrtSc). Wpis był widoczny dla wszystkich użytkowników sieci, przez ok 10 godz. po czym, został usunięty (przez autora). Chciałbym spytać czy istnieje możliwość wyegzekwowania od właściciela serwera, na którym pojawił się przedmiotowy post, historii wpisów na prowadzonej przeze mnie stronie.
    z góry dziękuje za odpowiedź

    • Mariusz Stelmaszczyk pisze:

      Witam, administrator serwera, na którym został opublikowany obraźliwy dla Pani post, prawdopodobnie nie przekaże Pani historii wpisów na portalu. Jeśli się tak stanie, wówczas powinna Pani wysłać do Komisariatu Policji pismo – wniosek o zabezpieczenie dowodu w postępowaniu karnym o przestępstwo zniesławienia poprzez uzyskanie od administratora usuniętego wpisu oraz nr. IP komputera oraz danych abonenta sieci internetowej. W piśmie do Policji powinna Pani zamieścić opis przestępstwa popełnionego na Pani szkodę. Policja uzyska dla Pani te informacje, a Pani będzie mogła złożyć prywatny akt oskarżenia przeciwko autorowi wpisu.

  4. Kuba pisze:

    Witam, chciałbym się dowiedzieć czy można indywidualnie wystąpić do sądu o zwolnienie firmy świadczącej usługi telekomunikacyjne z obowiązku o ochronie danych danego klienta (posiadam adres ip) czy trzeba czekać na kroki podjęte przez policję?
    Z góry dziękuję za odpowiedź.

    • Ewelina Tocka pisze:

      Witam,
      jeśli udzielenie danych przez operatora ma związek z ustaleniem danych osobowych sprawcy, ( a więc przed skierowaniem sprawy do merytorycznego rozpoznania przez Sąd) wówczas wszelkie czynności podejmowane są przez Policję na zasadach określonych w art. 488 kp.k.

  5. Darek pisze:

    Witam

    Jestem właścicielem forum forum internetowego dotyczącego gałęzi przemysłu.

    Dwa tygodnie temu dostałem list z prokuratury w sprawie czyny z art. 212$1 k.k.

    Żądają ode mnie czyli administratora ujawnienie danych osobowych jednego z użytkowniów.

    Czy w takiej sytuacji jestem zmuszony do przekazania im tych danych?

    Termin 14 dni już minął i zastanawiam się czy teraz mnie będą „ścigać”?

    Pozdrawiam

  6. A. pisze:

    Witam serdecznie. Dostałam przykrą wiadomość dotyczącą mojego partnera z anonimowego konta na portalu społecznościowym. Czy jest szansa by anonimową osobę zgłosić na policję.? Dzwoniąc poinformowano mnie że nie mają możliwości ustalenia IP komputera. Proszę uprzejmie o poradę.

  7. Mateusz pisze:

    Dzień dobry. Czy może mi zostać udzielona informacja, do kogo należy adres IP osoby, która do mnie napisała, jeśli zwrócę się z tym do dostawcy usług internetowych?

    • Ewelina Tocka pisze:

      Witam, wszystko zależy od treści wiadomości. Jeśli wyczerpuje ona znamiona czynu zabronionego (np. zniesławienia czy znieważenia) co do zasady może Pan żądać udostępnienia adresu IP.

  8. Polak2009 pisze:

    Dzień dobry Panie Mecenasie.
    Na portalu społecznościowym kilka osób zniesławiło mnie i moją firmę.
    Są podane konta z których zostały wysłane komentarze.
    Proszę o informację czy że screenem mam.podejsć do prokuratury czy na policję?
    Proszę napisać (w skrócie) jak będą przebiegały czynności jeżeli są znane dane tych osób i jakie ponoszę koszty w tej sprawie(prawnik, sprawa w sądzie itp. itd.).
    Dziękuje. Pozdrawiam

    • Mariusz Stelmaszczyk pisze:

      Witam, przestępstwo zniesławienia popełnione na Pana szkodę jest przestępstwem ściganym z oskarżenia prywatnego. To oznacza, że Prokuratura nie wniesie w tej sprawie aktu oskarżenia do Sądu, tylko to Pan musi sporządzić i wysłać do Sądu akt oskarżenia. Policja w tej sprawie może na Pana żądanie zabezpieczyć dowód, to znaczy dokonać oględzin strony internetowej – portalu, na którym zamieszczono szkalujące Pana wpisy. Może też ustalić dane personalne osób, które te wpisy zamieściły, ale z Pana wpisu wynika, że ich tożsamość jest już ustalona.

      Powinien Pan przygotować prywatny akt oskarżenia przeciwko osobom, która Pana zniesławiły, złożyć ten akt oskarżenia na Policji żądając jednocześnie przeprowadzenia oględzin strony internetowej, sporządzenia z tej czynności protokołu, dołączenia do protokołu zdjęć strony z obraźliwymi wpisami. Po przeprowadzeniu tej czynności Policja przekaże Panu akt oskarżenia z protokołem oględzin, albo przekaże Pana akt oskarżenia z protokołem oględzin do Sądu (w tym zakresie praktyka na komisariatach Policji jest bardzo różna).

      Co do kosztów – opłata od aktu oskarżenia to 300 zł. Koszty prawnika – tu nie ma sztywnych stawek, ustala je Pan indywidualnie z Adwokatem lub Radcą Prawnym.

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *


6 + pięć =

Możesz użyć następujących tagów oraz atrybutów HTML-a: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>