Kiedy Sąd może odstąpić od wymierzenia kary sprawcy przestępstwa naruszenia nietykalności cielesnej ?

Przy przestępstwie naruszenia nietykalności cielesnej Sąd w niektórych przypadkach może pomimo uznania sprawcy przestępstwa naruszenia nietykalności cielesnej za winnego zarzucanego mu czynu i wydaniu wobec niego wyroku skazującego, może odstąpić od wymierzenia mu kary.

Możliwość taką przewiduje wprost art. 217 § 2 k.k. zgodnie z którym: „Jeżeli naruszenie nietykalności cielesnej wywołało wyzywające zachowanie się pokrzywdzonego albo jeżeli pokrzywdzony odpowiedział naruszeniem nietykalności cielesnej, Sąd może odstąpić od wymierzenia kary”‚.

Na gruncie prawa karnego wskazane powyżej przypadki zachowania pokrzywdzonego, które mogą stanowić podstawę do odstąpienia wymierzenia kary sprawcy przestępstwa, określa się mianem prowokacji i retorsji.

Na czym dokładnie polegają prowokacja i retorsja?

Prowokacja jest zachowaniem pokrzywdzonego podjętym przed naruszeniem jego nietykalności cielesnej przez sprawcę przestępstwa. Chodzi tu o zachowanie wyzywające, aroganckie, które prowokuje sprawcę do popełnienia przestępstwa.

Podkreślić przy tym należy, że zachowanie pokrzywdzonego musi być uznane za wyzywające z punktu widzenia ogólnie przyjętych norm i zwyczajów, nie wystarczy zatem samo subiektywne odczucie sprawcy.

Ponadto między zachowaniem pokrzywdzonego a reakcją sprawcy musi istnieć pewna równowaga, w tym sensie, że zachowanie sprawcy nie może swoją intensywnością znacznie i wyraźnie przerastać dolegliwości czynu wyrządzonego przez pokrzywdzonego.

Wyzywające zachowanie pokrzywdzonego musi być skierowane bezpośrednio w stosunku do sprawcy, lub ewentualnie w stosunku do innej osoby, ale w taki sposób, aby dotyczyło to sprawcy i oddziaływało na jego zachowanie.

Przykładowo, pokrzywdzony X wykonuje obraźliwe gesty w stosunku do żony sprawcy Y, w obecności Y. W sytuacji, gdy Y w odpowiedzi na wulgarne zachowanie X naruszy jego nietykalność cielesną uderzając go w twarz, wówczas zachowanie Y może być rozpatrywane przez Sąd przez pryzmat prowokacyjnego zachowania pokrzywdzonego X, a co za tym idzie Sąd będzie mógł odstąpić od wymierzenia kary wobec sprawcy Y.

Jak wskazuje się w doktrynie prawa karnego, pomiędzy zachowaniem pokrzywdzonego a reakcją sprawcy musi istnieć związek przyczynowo-skutkowy. Jest to równoznaczne z faktem, że oba zachowania muszą pozostawać w bliskim związku czasowym. Reakcja sprawcy na prowokacyjne zachowanie pokrzywdzonego musi być więc podjęta niezwłocznie w jego następstwie.

Oznacza to, że nie będzie poczytane w kategorii prowokacji, zachowanie sprawcy, który narusza nietykalność cielesną pokrzywdzonego, np. po kilku dniach od momentu, gdy pokrzywdzony skierował w stosunku do niego obraźliwe gesty.

Retorsja natomiast, jest zachowaniem pokrzywdzonego następującym po naruszeniu jego nietykalności cielesnej przez sprawcę. Retorsja ma zatem miejsce wówczas, gdy pokrzywdzony przestępstwem naruszenia nietykalności cielesnej zareagował na zachowanie sprawcy, w ten sposób , że także naruszył jego nietykalność cielesną.

Jak podnosi się w doktrynie prawa karnego, zachowanie pokrzywdzonego i zachowanie sprawcy muszą być tożsame rodzajowo, tzn. muszą naruszać to samo dobro chronione prawem. Nie jest natomiast wymagane, aby oba zachowania stanowiły ten sam typ czynu zabronionego.

W tej kategorii mieści się zatem zarówno zachowanie pokrzywdzonego, które można zakwalifikować jako naruszenie nietykalności cielesnej (np. sprawca pociąga za włosy lub opluwa pokrzywdzonego, na co pokrzywdzony odpowiada spoliczkowaniem), jak i zachowanie pokrzywdzonego będące innym czynem skierowanym przeciwko nietykalności cielesnej sprawcy, np. zniewagą.

Podobnie jak w przypadku prowokacji, retorsja wymaga bliskiego związku czasowego między naruszeniem nietykalności cielesnej pokrzywdzonego a odpowiedzią na nie pokrzywdzonego.

Na koniec warto zauważyć, iż w praktyce może dojść do sytuacji, gdy prowokacja zaistnieje wspólnie z retorsją. Przykładowo, X opluwa Y, na co Y reaguje spoliczkowaniem X w konsekwencji czego X i Y wzajemnie oskarżają siebie o naruszenie nietykalności cielesnej. W takiej sytuacji Sąd ma możliwość odstąpienia od wymierzenia kary zarówno w stosunku do X, jak i Y.

Warto zatem mieć na uwadze, iż nie każde skazanie sprawcy przestępstwa naruszenia nietykalności cielesnej pociągać będzie za sobą wymierzenie mu przewidzianej przepisami kary. Jeżeli działanie sprawcy przestępstwa było bezpośrednią reakcją na prowokacyjne zachowanie pokrzywdzonego lub jeśli pokrzywdzony przestępstwem naruszenia nietykalności cielesnej zareaguje na zachowanie sprawcy, w ten sposób , że także naruszy jego nietykalność cielesną, wówczas Sąd, mimo uznania sprawcy przestępstwa za winnego zarzucanego mu czynu i wydaniu wobec niego wyroku skazującego, może odstąpić od wymierzenia mu kary.

Autor: Adwokat Mariusz Stelmaszczyk i Aplikant Adwokacki Ewelina Tocka

Aplikant Adwokacki Ewelina Tockae – mail: tocka@adwokat-stelmaszczyk.pl, tel./fax +48 22 629 00 36

Adwokat Mariusz Stelmaszczyk - e – mail: biuro@adwokat-stemaszczyk.pl, nr tel. kom. +48 697 053 659 lub tel./fax +48 22 629 00 36

- e – mail: biuro@adwokat-stemaszczyk.pl, nr tel. kom. +48 697 053 659 lub tel./fax +48 22 629 00 36

Podziel się na:
  • Facebook
  • Google Bookmarks
  • Blip
  • Blogger.com
  • Flaker
  • Gadu-Gadu Live
  • Google Buzz
  • Poleć
  • StumbleUpon
  • Twitter
  • Wykop
  • Drukuj
  • LinkedIn
  • RSS
Ten wpis został opublikowany w kategorii artykuły. Dodaj zakładkę do bezpośredniego odnośnika.

Jedna odpowiedź na „Kiedy Sąd może odstąpić od wymierzenia kary sprawcy przestępstwa naruszenia nietykalności cielesnej ?

  1. Mariusz Stelmaszczyk pisze:

    Drodzy Czytelnicy
    Zachęcam Was do komentowania tego artykułu oraz zadawania pytań, jakie Wam się nasuną po jego przeczytaniu. Na wszystkie pytania postaram się odpowiedzieć.
    Jednocześnie zapewniam, że szanuję Waszą prywatność. Adres e-mail z jakiego wyślecie pytanie lub komentarz do artykułu nie zostanie wyświetlony.

    Pozdrawiam
    Adwokat Mariusz Stelmaszczyk

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *


9 − dziewięć =

Możesz użyć następujących tagów oraz atrybutów HTML-a: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>