Mediacja w postępowaniu prywatnoskargowym

Jak zostało już omówione w artykule Posiedzenie pojednawcze w sprawie z oskarżenia prywatnego obligatoryjnym elementem każdego postępowania w sprawach z oskarżenia prywatnego jest to, że zanim zostanie ono skierowane na rozprawę główną, poprzedza je posiedzenie pojednawcze, w trakcie którego sędzia wzywa strony do pojednania się.

Na wstępie jak wynika z art. 489 § 2 k.p.k. zamiast posiedzenia pojednawczego, na wniosek lub za zgodą stron (nie z urzędu), Sąd może skierować sprawę do postępowania mediacyjnego. Wydając postanowienie o przekazaniu sprawy do mediacji, Sąd wskazuje wyraźnie instytucję lub osobę godną zaufania, która przeprowadzi to postępowanie i z jego przebiegu złoży stosowne sprawozdanie, a także zakreśla termin w jakim postępowanie ma być ukończone (nie dłuższy niż miesiąc). Warto zauważyć, że postanowienie w przedmiocie mediacji jest niezaskarżalne – strony nie mogą się od niego odwołać. W praktyce oznacza to, że w przypadku wydania postanowienia o odmowie przekazania sprawy do postępowania mediacyjnego, strony będą „skazane” na udział w posiedzeniu pojednawczym.

Czym jest postępowanie mediacyjne?

W pierwszej kolejności należy zaznaczyć, iż w procedurze karnej mediacja jest instytucją nową – wprowadzoną do obowiązującego k.p.k. nowelizacją z 2003 r. Celem mediacji – tak samo jak posiedzenia pojednawczego- jest pogodzenie pozostających w konflikcie stron.

Mediacja stanowi swoistą alternatywę dla posiedzenia pojednawczego, przy czym ocena zasadności jej przeprowadzenia w każdej indywidualnej sprawie należy wyłącznie do Sądu. Z uwagi na fakt, iż mediacja nie może odbyć się wbrew woli którejkolwiek ze stron, w przypadku gdy brak jest zgody strony na jej przeprowadzenie, lub gdy jest ona niewyraźna (Sąd ma wątpliwości czy nie jest ona dotknięta wadą oświadczenia woli, np. czy strona nie została zmuszona do takiego oświadczenia pod wpływem groźby), sprawa kierowana jest na posiedzenie pojednawcze.

Szczegółowe kwestie związane z postępowaniem mediacyjnym w sprawach karnych (tryb, warunki postępowania, podmioty uprawnione do jego przeprowadzania) reguluje Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 13 czerwca 2003 r.

Co wyróżnia postępowanie mediacyjne?

Znamienną cechą postępowania mediacyjnego jest to, że w przeciwieństwie do posiedzenia pojednawczego ma ono charakter pozasądowy. Mediacja jest bowiem prowadzona nie przez sędziego, a przez instytucję lub osobę godną zaufania. Wykazy instytucji i osób godnych zaufania uprawnionych do przeprowadzania mediacji prowadzone są przez Sądy Okręgowe.

Zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości z dnia 13 czerwca 2003 r. mediatorem w sprawach karnych może być osoba godna zaufania, która:

1. posiada obywatelstwo polskie;

2. korzysta w pełni z praw cywilnych i obywatelskich;

3. ukończyła 26 lat;

4. biegle włada językiem polskim;

5. nie była karana za przestępstwo umyślne;

6. posiada umiejętności likwidowania konfliktów oraz wystarczającą do przeprowadzania    postępowania mediacyjnego wiedzę, w szczególności w zakresie psychologii, pedagogiki, socjologii, resocjalizacji lub prawa;

7. daje rękojmię należytego wykonywania obowiązków;

8. została wpisana do wykazu przez Prezesa Sądu Okręgowego.

Warto podkreślić, że postępowania mediacyjnego nie mogą prowadzić osoby wykonujące zawody prawnicze lub pracujące na rzecz wymiaru sprawiedliwości (np. czynny zawodowo sędzia, adwokat, pracownik prokuratury).

Jako główne cechy mediacji można wskazać:

  • dobrowolność,

  • neutralność,

  • poufność,

  • bezstronność,

  • szacunek dla obu stron.

Co istotne, prowadzenie mediacji możliwe jest także przy oskarżeniu wzajemnym. Nie jest to jednak sytuacja prosta, gdyż wzajemne pretensje stron i kumulacja ról procesowych nie służą ich pogodzeniu, jakkolwiek praktyka wskazuje, że nawet w takich sprawach możliwe jest osiągnięcie sukcesu.

Koszty postępowania mediacyjnego nie obciążają stron – ponosi je w całości Skarb Państwa.

Jak w praktyce wygląda wyznaczenie i przeprowadzenie mediacji?

  • W pierwszej kolejności strony muszą stawić się na posiedzenie Sądu, na którym zawnioskują lub wyrażą zgodę na mediację;

  • jeśli Sąd uzna za zasadne przeprowadzenie postępowania mediacyjnego wydaje postanowienie (niezaskarżalne) o skierowaniu sprawy do mediacji, które zawiera m.in.:

    » imię lub nazwisko mediatora lub nazwę instytucji,

    » dane osobowe stron,

    » określenie zarzucanego czynu wraz z kwalifikacją prawną,

    » zakres i sposób udostępniania akt sprawy skierowanej do mediacji,

    » termin zakończenia postępowania.

  • odpis postanowienia Sądu przesyłany jest do właściwej instytucji lub osoby godnej zaufania;

  • mediator w terminie zakreślonym przez Sąd przeprowadza postępowanie mediacyjne;

  • z przebiegu mediacji mediator sporządza sprawozdanie, które zawiera :

    » sygnaturę akt sprawy,

    » oznaczenie mediatora,

    » informacje o terminach, miejscach i ilości spotkań mediacyjnych wraz ze wskazaniem osób biorących w nich udział,

    » wynik postępowania mediacyjnego,

    » podpis mediatora.

  • w razie zawarcia między stronami ugody, stanowi ona załącznik do sprawozdania,

  • sprawozdanie przedstawiane jest właściwemu Sądowi.

Dalsze działania Sądu uzależnione są od wyniku postępowania mediacyjnego:

  • jeżeli strony nie doszły do porozumienia – Sąd wyznaczy rozprawę i rozpozna sprawę na zasadach ogólnych;

  • jeżeli strony pojednały się – Sąd wyznaczy posiedzenie w celu wydania postanowienia o umorzeniu postępowania.

Z przebiegu posiedzenia w przedmiocie umorzenia postępowania sporządza się protokół, do którego wpisuje się stanowisko stron wobec kwestii pojednania oraz wyniki przeprowadzonego postępowania mediacyjnego. Protokół ten podpisują strony (wynika to z odpowiedniego stosowania art. 490 § 2 k.p.k. , który dotyczy protokołu sporządzanego z posiedzenia pojednawczego).

Należy podkreślić, że jeżeli w toku mediacji strony zawrą ugodę, ugoda taka nie będzie stanowiła tytułu egzekucyjnego. Walor tytułu egzekucyjnego posiada bowiem wyłącznie ugoda zawarta przed Sądem. Dlatego też, by móc skutecznie wyegzekwować postanowienia zwarte w ugodzie zawartej przed mediatorem, ugoda ta musi być zatwierdzona przez Sąd.

Autor: Adwokat Mariusz Stelmaszczyk i Aplikant Adwokacki Ewelina Tocka

Aplikant adwokacki Ewelina Tocka – e – mail: tocka@adwokat-stelmaszczyk.pl, tel./fax +48 22 629 00 36

Adwokat Mariusz Stelmaszczyk  - e – mail: biuro@adwokat-stemaszczyk.pl, nr tel. kom.  +48 697 053 659 lub tel./fax +48 22 629 00 36

Podziel się na:
  • Facebook
  • Google Bookmarks
  • Blip
  • Blogger.com
  • Flaker
  • Gadu-Gadu Live
  • Google Buzz
  • Poleć
  • StumbleUpon
  • Twitter
  • Wykop
  • Drukuj
  • LinkedIn
  • RSS
Ten wpis został opublikowany w kategorii artykuły. Dodaj zakładkę do bezpośredniego odnośnika.

Jedna odpowiedź na „Mediacja w postępowaniu prywatnoskargowym

  1. Ewelina Tocka pisze:

    Drodzy Czytelnicy,
    zachęcam Was do komentowania tego artykułu oraz zadawania pytań, jakie Wam się nasuną po jego przeczytaniu.
    Na wszystkie pytania postaram się odpowiedzieć.
    Jednocześnie zapewniam, że szanuję Waszą prywatność. Adres e-mail z jakiego wyślecie pytanie lub komentarz do artykułu nie zostanie wyświetlony.
    Pozdrawiam,
    aplikant adwokacki Ewelina Tocka

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *


− 2 = cztery

Możesz użyć następujących tagów oraz atrybutów HTML-a: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>