Oskarżyciel prywatny i jego prawa w postępowaniu karnym

Celem niniejszego artykułu jest opisanie sytuacji procesowej oskarżyciela prywatnego pod kątem jego uprawień w toku procesu karnego.

Oskarżyciel prywatny to osoba pokrzywdzona, której dobra prawnie chronione zostały naruszone w wyniku przestępstwa.

Niekiedy zdarza się jednak, że zamiast faktycznie pokrzywdzonego, rolę oskarżyciela prywatnego obejmuje inna osoba, np. w przypadku małoletniego oskarżycielem będzie jego przedstawiciel ustawowy (zwykle rodzic).

W postępowaniu prywatnoskargowym oskarżyciel prywatny jest stroną postępowania (jest odpowiednikiem prokuratora w postępowaniu publicznoskargowym).

Status oskarżyciela prywatnego nabywa się z chwilą dokonania określonych czynności:

  • przez skuteczne wniesienie do Sądu prywatnego aktu oskarżenia;

  • przez przyłączenie się do toczącego się postępowania do czasu rozpoczęcia przewodu sądowego, tj. odczytania prywatnego aktu oskarżenia (w sytuacji gdy osoba przystępująca jest pokrzywdzona tym samym przestępstwem);

  • przez złożenie oświadczenia o podtrzymaniu oskarżenia pierwotnie wniesionego przez oskarżyciela publicznego (w sytuacji gdy prokurator odstąpił od oskarżenia);

  • przez złożenie oświadczenie o wstąpieniu w prawa zmarłego oskarżyciela prywatnego.

Z uwagi na rolę procesową, oskarżyciel prywatny posiada szeroki wachlarz uprawnień, m.in. przysługuje mu prawo do :

  • uzyskania informacji o przyjęciu prywatnego aktu oskarżenia przez Sąd, a na wypadek wystąpienia braków formalnych w tymże akcie, również do poinformowania o rodzaju braków i terminie do ich uzupełnienia;

  • uzyskania informacji o terminie posiedzenia pojednawczego, jak również o terminach wszystkich kolejnych rozpraw;

  • składania zeznań;

  • składania wniosków dowodowych, na każdym etapie postępowania;

  • składania stanowisk procesowych w toku postępowania (np. z propozycją kary dla oskarżonego);

  • złożenia wniosku o zwolnienie od ponoszenia opłaty od prywatnego aktu oskarżenia;

  • wniesienia zażalenia na postanowienie Sądu (np. na postanowienie o umorzeniu postępowania, o uznaniu się przez Sąd za niewłaściwy i skierowaniu sprawy do rozpoznania Sądowi właściwemu);

  • wniesienia apelacji od wyroku;

  • zadawania pytań oskarżonemu, świadkom oraz biegłemu (jeżeli pojawiłby się on w postępowaniu);

  • ustanowienia pełnomocnika, w tym pełnomocnika z urzędu ( zgodnie z art. 88 k.p.k. pełnomocnikiem w procesie karnym może być wyłącznie adwokat lub radca prawny);

  • uzyskania wglądu w akta sprawy, w tym do wykonania fotokopii i kserokopii akt;

  • odstąpienia od oskarżenia (przed rozpoczęciem przewodu sądowego bez zgody oskarżonego, po rozpoczęciu przewodu sądowego za zgodą oskarżonego);

W tym miejscu podkreślić należy, że im bardziej aktywne jest uczestnictwo oskarżyciela prywatnego w procesie, tym większe są szanse na pociągnięcie sprawcy przestępstwa do odpowiedzialności karnej. Trzeba bowiem bezwzględnie pamiętać, iż oskarżyciel prywatny w postępowaniu prowatnoskargowym zastępuje prokuratora, stąd to właśnie on jest „gospodarzem” procesu i to od jego postawy zależy czy postępowanie zakończy się skazaniem sprawcy przestępstwa.

Autor: Adwokat Mariusz Stelmaszczyk i Aplikant Adwokacki Ewelina Tocka

Aplikant Adwokacki Ewelina Tocka - e – mail: tocka@adwokat-stelmaszczyk.pl, tel./fax +48 22 629 00 36

Adwokat Mariusz Stelmaszczyk - e – mail: biuro@adwokat-stemaszczyk.pl, nr tel. kom. +48 697 053 659 lub tel./fax +48 22 629 00 36

Podziel się na:
  • Facebook
  • Google Bookmarks
  • Blip
  • Blogger.com
  • Flaker
  • Gadu-Gadu Live
  • Google Buzz
  • Poleć
  • StumbleUpon
  • Twitter
  • Wykop
  • Drukuj
  • LinkedIn
  • RSS
Ten wpis został opublikowany w kategorii artykuły. Dodaj zakładkę do bezpośredniego odnośnika.

Jedna odpowiedź na „Oskarżyciel prywatny i jego prawa w postępowaniu karnym

  1. Mariusz Stelmaszczyk pisze:

    Drodzy Czytelnicy
    Zachęcam Was do komentowania tego artykułu oraz zadawania pytań, jakie Wam się nasuną po jego przeczytaniu. Na wszystkie pytania postaram się odpowiedzieć.
    Jednocześnie zapewniam, że szanuję Waszą prywatność. Adres e-mail z jakiego wyślecie pytanie lub komentarz do artykułu nie zostanie wyświetlony.

    Pozdrawiam
    Adwokat Mariusz Stelmaszczyk

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *


jeden + 2 =

Możesz użyć następujących tagów oraz atrybutów HTML-a: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>