Jak napisać prywatny akt oskarżenia w sprawie o przestępstwo zniesławienia?

W artykule: Jak sporządzić prywatny akt oskarżenia? omówione zostały podstawowe elementy jakie powinien zawierać prywatny akt oskarżenia. Celem niniejszego artykułu jest natomiast wskazanie w jaki sposób sporządzić prywatny akt oskarżenia w sprawie o przestępstwo zniesławienia.

Przestępstwo zniesławienia z art. 212 k.k. jest występkiem skierowanym przeciwko czci i godności drugiego człowieka. Za przestępstwo zniesławienia odpowiedzialność ponosi ten, kto pomawia inną osobę, instytucję, osobę prawną lub jednostkę organizacyjną nie mającą osobowości prawnej o takie postępowanie lub właściwości, które mogą ją poniżyć w opinii publicznej lub narazić na utratę zaufania potrzebnego dla danego stanowiska, zawodu lub rodzaju działalności.

Jeżeli padłeś ofiarą przestępstwa zniesławienia musisz mieć na uwadze, iż chcąc aby sprawca tego przestępstwa poniósł odpowiedzialność karną musisz sporządzić prywatny akt oskarżenia. Zauważyć należy, że właśnie w tym między innymi przejawia się specyfika przestępstw prywatnoskargowych, bowiem w przypadku przestępstw ściganych z oskarżenia publicznego obowiązek sporządzenia i popierania aktu oskarżenia spoczywa na Prokuratorze.

Zgodnie z art. 487 k.p.k. minimalnymi elementami prywatnego aktu oskarżenia są:

  • oznaczenie osoby oskarżonego (imię, nazwisko, adres zamieszkania/miejsce pracy);

  • oznaczenie zarzucanego mu czynu (opis zachowania oskarżonego, czas, miejsce zdarzenia;

  • wskazanie dowodów na których opiera się oskarżenie (np. świadków, zapisów z monitoringu, zdjęć, sms-ów).

Choć w przypadku przestępstw prywatnoskargowych ustawodawca zmiejszył stopień sformalizowania aktu oskarżenia, musisz mieć na uwadze fakt, że im bardziej szczegółowy i doprecyzowany będzie Twój akt oskarżenia, tym większa szansa na to, że Sąd podejmie postępowanie karne przeciwko sprawcy popełnionego na Twoją szkodę przestępstwa. Szczególnie istotne jest przy tym by opis czynu oskarżonego zawierał wszystkie elementy na podstawie których Sąd będzie mógł uznać, że zachowanie oskarżonego faktycznie zrealizowało wszystkie znamiona zarzucanego mu przestępstwa.

Jak zatem sporządzić pełnowartościowy akt oskarżenia w sprawie o przestępstwo zniesławienia? Przy odpowiedzi na to pytanie najlepiej będzie posłużyć się przykładem:

X, z zawodu dentysta w trakcie jednej z wizyt swojej pacjentki Z usłyszał od niej, że Y rozgłasza wśród innych klientów gabinetu dentystycznego X mieszczącego się przy ul. Goraszewskiej w Warszawie, że jest on niekompetentnym i niegodnym zaufania lekarzem, nieznającym się na swojej profesji.

X jest zaskoczony taką informacją, całkowicie nie zgadza się z opinią Y, bowiem swoją pracę wykonuje rzetelnie i sumiennie. Obawiając się, że dalsze rozpowszechnianie przez Y nieprawdziwych informacji na temat świadczonych przez X usług spowoduje, że utraci on zaufanie swoich klientów, X decyduje się na wniesienie do Sądu prywatnego aktu oskarżenia przeciwko X o przestępstwo zniesławienia.

  • Sporządzając akt oskarżenia X powinien w pierwszej kolejności oznaczyć datę i miejsce sporządzenia aktu oskarżenia a następnie strony postępowania, tzn. oskarżyciela prywatnego-wskazując przy tym swoje dane oraz oskarżonego – wskazując dane Y.

  • Kolejnym elementem aktu oskarżenia będzie określenie Sądu, który będzie rozpoznawał sprawę. Sądem właściwym co do zasady jest Sąd w okręgu którego popełniono przestępstwo (więcej na ten temat w artukule: Właściwość Sądu w sprawach z oskarżenia prywatnego), w omawianym przypadku będzie to zatem Sąd Rejonowy dla Warszawy-Mokotowa w Warszawie.

  • Następnie X powinien oznaczyć pismo jako „Prywatny akt oskarżenia przeciwko X o przestępstwo zniesławienia z art. 212 k.k.” (dokładne określenie artykułu Kodeksu karnego nie jest konieczne).

  • Pod osnową pisma X powinien zawrzeć formułę : oskarżam X o to, że w okresie od…..do pomawiał mnie o postępowanie i właściwości, które mogą mnie poniżyć w opinii publicznej oraz narazić na utratę zaufania potrzebnego do wykonywania zawodu dentysty, nazywając mnie nierzetelnym i nieprofesjonalnym lekarzem nieznającym się na swoim zawodzie, tj. o przestępstwo z art. 212 § 1 k.k.

  • Kolejnym elementem aktu oskarżenia jest uzasadnienie. W profesjonalnym akcie oskarżenia uzasadnienie powinno być podzielone na stan faktyczny oraz stan prawny. W praktyce jednak, z uwagi na fakt, że nie każdy pokrzywdzony posiada wystarczającą wiedzę prawniczą , można poprzestać na ograniczeniu się do opisu stanu faktycznego.

  • Opisując stan faktyczny X powinien przybliżyć wszystkie znane mu okoliczności w jakich doszło do popełnienia na jego szkodę przestępstwa zniesławienia. Będzie to przede wszystkim wskazanie:

  • okresu oraz miejsca w jakim Y rozpowszechniał nieprawdziwe informacje na jego temat,

  • znany mu krąg osób które zapoznały się z tą informacją,

  • przytoczenie określeń jakich Y używał pod adresem X a także

  • określenie konsekwencji, jakie mogą wynikać dla X w związku z rozpowszechnianiem na jego temat tego typu pomówień tj, utrata zaufania wśród klientów, poniżenie w opinii publicznej w tym zwłaszcza wśród innych dentystów.

  • X może również opisać swoje subiektywne odczucia, tj. że pomówienia Y są dla niego szczególnie dotkliwe, naruszają jego godność i cześć. Dodać w tym miejscu należy, że – w miarę możliwości – pod każdą opisywaną okolicznością stanu faktycznego X powinien wskazać dowód na poparcie tej okoliczności np. zeznania świadka Z.

  • Po opisie stanu faktycznego sprawy, X – w miarę możliwości- może także opisać stan prawny. Oczywistym jest, iż dla osoby nieposiadającej wiedzy prawniczej ten element aktu oskarżenia będzie najbardziej problematyczny, jednak zawarcie w akcie oskarżenia stanu prawnego uczyni to pismo bardziej profesjonalnym.

  • Opisując stan prawny X może przede wszystkim przytoczyć pełną treść art. 212 § 1 k.k. w którym stypizowano przestępstwo zniesławienia, tj. „Zgodnie z art. 212 § 1 k.k. kto pomawia inną osobę, instytucję, osobę prawną lub jednostkę organizacyjną nie mającą osobowości prawnej o takie postępowanie lub właściwości, które mogą ją poniżyć w opinii publicznej lub narazić na utratę zaufania potrzebnego dla danego stanowiska, zawodu lub rodzaju działalności”.

  • W dalszej kolejności X powinien skupić się na wykazaniu, iż zachowanie oskarżonego Y wypełniło wszystkie znamiona określone w art. 212 § 1 k.k. W omawianym przypadku będzie to polegało w szczególności na wskazaniu, że:

  • Y pomówił X bowiem przekazał zniesławiający X zarzut klientom kliniki dentystycznej – trzeba mieć przy tym na uwadze, że dla zaistnienia przestępstwa zniesławienia wystarczy przekazanie zniesławiającej informacji przynajmniej jednej osobie;

  • następnie X może wskazać, że dla bytu przestępstwa zniesławienia nie ma znaczenia to, czy zarzuty Y rzeczywiście spowodowały, iż utracił on szacunek i poszanowanie wśród swoich pacjentów, istotne jest tylko, że obiektywnie taki skutek mógł lub w każdej chwili może wystąpić;

  • ostatnim elementem prywatnego aktu oskarżenia powinny być wnioski dowodowe: w omawianym przypadku będą to zatem zeznania pacjentki Z – dodać w tym miejscu trzeba, że powołując się na zeznania świadka, X powinien podać przy tym jego dane i adres, tak by umożliwić Sądowi ewentualne wezwanie go na rozprawę w celu złożenia zeznań. Zgłoszenie wniosku dowodowego w omawianym przypadku powinno wyglądać następująco:

    Na podstawie art. 167 k.p.k. wnoszę o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z przesłuchania świadka Z, zamieszkałej przy ul.Wrzosowej 22, 02-916 Warszawa, na okoliczność rozgłaszania przez Y wśród pacjentów mojej kliniki nieprawdziwych informacji na temat mojej niekompetencji i nierzetelności przy świadczeniu usług defetystycznych.

Na koniec należy podkreślić, iż prywatny akt oskarżenia podlega obowiązkowej opłacie w kwocie 300 zł. Składając więc do Sądu prywatny akt oskarżenia, pamiętaj aby dołączyć do niego dowód uiszczenia opłaty oraz drugi egzemplarz prywatnego aktu oskarżenia dla oskarżonego.

Autor: Adwokat Mariusz Stelmaszczyk i Aplikant Adwokacki Ewelina Tocka

Aplikant Adwokacki Ewelina Tocka – e – mail: tocka@adwokat-stelmaszczyk.pl, tel./fax +48 22 629 00 36

Adwokat Mariusz Stelmaszczyk - e – mail: biuro@adwokat-stemaszczyk.pl, nr tel. kom. +48 697 053 659 lub tel./fax +48 22 629 00 36

Opublikowano artykuły | 1 komentarz

Jaka kara grozi za przestępstwo naruszenia nietykalności cielesnej?

Przestępstwo naruszenia nietykalności cielesnej z art 217 k.k. jest przestępstwem ściganym z oskarżenia prywatnego. Aby sprawcy tego przestępstwa mógł zostać pociągnięty do odpowiedzialności karnej konieczna jest interwencja samego pokrzywdzonego, który musi złożyć do Sądu prywatny akt oskarżenia, względnie ustną skargę na Policji.

Bez aktywności pokrzywdzonego ukaranie sprawcy przestępstwa naruszenia nietykalności cielesnej będzie co do zasady niemożliwe (więcej na ten temat w artykule: Udział Prokuratora w sprawach z oskarżenia prywatnego), bowiem ustawa karna w przypadku tego typu występku nie przewiduje jego ścigania z urzędu (tzn. przez uprawnione do tego organy ścigania- Policję, Prokuraturę).

W artykule: Przestępstwo naruszenia nietykalności cielesnej przedstawiona została ogólna charakterystyka tego przestępstwa. Natomiast celem niniejszego artykułu jest omówienie sankcji karnych przewidzianych wobec sprawcy przestępstwa z art. 217 k.k.

Zgodnie z art. 217 § 1 k.k. kto uderza człowieka lub w inny sposób narusza jego nietykalność cielesną podlega:

  • grzywnie,

  • karze ograniczenia wolności albo

  • karze pozbawienia wolności.

Powyższe kary mają charakter alternatywny. Oznacza to, że wydając wyrok skazujący wobec oskarżonego o przestępstwo naruszenia nietykalności cielesnej, Sąd może mu wymierzyć albo karę grzywny, albo karę ograniczenia wolności, albo – najsurowszą z przewidzianych kar- karę pozbawienia wolności.

Decydując o rodzaju orzekanej kary, Sąd uwzględnia zarówno okoliczności danej sprawy (m.in. stopień społecznej szkodliwości czynu, motywacja sprawcy, rodzaj naruszonego dobra prawnego, rozmiar wyrządzonej szkody, wyrażenie skruchy przez sprawcę), jak i właściwości i warunki osobiste sprawcy przestępstwa (np. poprzednia karalność, stan majątkowy oskarżonego). Podkreślić przy tym należy, że wymierzając karę sprawcy przestępstwa Sąd ma obowiązek kierować tzw. dyrektywami wymiaru kary.

Zasady wymiaru kary zostały określone w art. 53 k.k. Dolegliwość wynikająca dla sprawcy z orzeczonej wobec niego kary nie może przekraczać stopnia jego winy, stopnia społecznej szkodliwości czynu i powinna zmierzać przede wszystkim do tego, żeby zapobiec ponownemu popełnieniu przez niego przestępstwa jak realizować wobec niego cele wychowawcze.

Zgodnie z art. 33 § 1 k.k. kara grzywny wymierzana jest w stawkach dziennych. Wymierzając karę grzywny Sąd określa liczbę stawek i wysokość każdej z nich. Jeśli ustawa nie stanowi inaczej najniższa liczba stawek wynosi 10, a najwyższa 540. Stawka dzienna nie może być zaś niższa niż 10 zł , ani tez przekraczać 2 000 zł. Ustalając wysokość stawki dziennej, Sąd uwzględnia sytuację finansową skazanego, tj. jego dochody, stosunki rodzinne i majątkowe, możliwości zarobkowe.

Kara ograniczenia wolności wymierzana jest w miesiącach i latach. Najkrócej możne ona trwać miesiąc a najdłużej 2 lata.

Zgodnie z art. 34 § 1a. kara ograniczenia wolności polega na:

1) obowiązku wykonywania nieodpłatnej, kontrolowanej pracy na cele społeczne,

2) obowiązku pozostawania w miejscu stałego pobytu lub w innym wyznaczonym miejscu, z zastosowaniem systemu dozoru elektronicznego,

3) obowiązku:

  • wykonywania pracy zarobkowej, do nauki lub przygotowania się do zawodu,

  • powstrzymania się od nadużywania alkoholu lub używania innych środków odurzających,

  • poddania się terapii uzależnień,

  • poddania się terapii, w szczególności psychoterapii lub psychoedukacji,

  • uczestnictwa w oddziaływaniach korekcyjno-edukacyjnych,

  • powstrzymania się od przebywania w określonych środowiskach lub miejscach,

  • powstrzymania się od kontaktowania się z pokrzywdzonym lub innymi osobami w określony sposób lub zbliżania się do pokrzywdzonego lub innych osób,

4) potrąceniu od 10% do 25% wynagrodzenia za pracę w stosunku miesięcznym na cel społeczny wskazany przez Sąd.

W czasie odbywania kary ograniczenia wolności skazany:

1) nie może bez zgody sądu zmieniać miejsca stałego pobytu,

2) jest zobowiązany do wykonywania nieodpłatnej, kontrolowanej pracy na cele społeczne,

3) ma obowiązek udzielania wyjaśnień dotyczących przebiegu odbywania kary.

Karę pozbawienia wolności orzeka się w miesiącach i latach. W przypadku skazania za przestępstwo naruszenia nietykalności cielesnej kara ta najkrócej może trwać 1 miesiąc, zaś najdłużej 1 rok.

Warto w tym miejscu zauważyć, że Sąd może orzeczoną karę bezwzględnego pozbawienia wolności warunkowo zawiesić na pewien okres próby. Zgodnie z art. 70 § 1 k.k. § 1.” zawieszenie wykonania kary następuje na okres próby, który wynosi od roku do 3 lat i biegnie od uprawomocnienia się wyroku”.

Niezależnie od powyższego należy wskazać, iż wobec sprawcy przestępstwa naruszenia nietykalności cielesnej Sąd może zastosować warunkowe umorzenie postępowania karnego (więcej na ten temat w artykule: Warunkowe umorzenie postępowania karnego w sprawach prywatnoskargowych).

Na koniec warto również dodać, iż w pewnych przypadkach, Sąd mimo uznania sprawcy przestępstwa naruszenia nietykalności cielesnej za winnego i wydania wobec niego wyroku skazującego, może odstąpić od wymierzenia mu kary. Możliwość taką przewiduje wprost przepis art. 217 § 2 k.k.zgodnie z którym, jeżeli naruszenie nietykalności cielesnej wywołało wyzywające zachowanie się pokrzywdzonego albo jeżeli pokrzywdzony odpowiedział naruszeniem nietykalności cielesnej, Sąd może odstąpić od wymierzenia kary.

Przykładowo, Sąd będzie miał możliwość odstąpienia od wymierzenia sprawcy przestępstwa naruszenia nietykalności cielesnej kary w sytuacji gdy zachowanie sprawcy, który uderzył pokrzywdzonego w twarz było bezpośrednią reakcją na zaczepki słowne skierowane pod jego adresem przez pokrzywdzonego.

Autor: Adwokat Mariusz Stelmaszczyk i Aplikant Adwokacki Ewelina Tocka

Aplikant Adwokacki Ewelina Tockae – mail: tocka@adwokat-stelmaszczyk.pl, tel./fax +48 22 629 00 36

Adwokat Mariusz Stelmaszczyk - e – mail: biuro@adwokat-stemaszczyk.pl, nr tel. kom. +48 697 053 659 lub tel./fax +48 22 629 00 36

Opublikowano artykuły | 9 komentarzy

Podanie wyroku do publicznej wiadomości w sprawie o zniesławienie

W artykule Czego można domagać się od sprawcy przestępstwa zniesławienia? omówione zostały sankcje karne dla sprawcy przestępstwa pomówienia. Natomiast celem niniejszego artykułu jest przedstawienie instytucji podania wyroku do wiadomości publicznej.

Podanie wyroku do wiadomości publicznej jest środkiem karnym przewidzianym w art. 39 pkt 8 k.k. Wskazać w tym miejscu należy, że ogólną podstawą do orzekania tego środka karnego jest art. 50 k.k. zgodnie z którym: „Sąd może orzec podanie wyroku do publicznej wiadomości w określony sposób, jeśli uzna to za celowe, w szczególności ze względu na społeczne oddziaływanie skazania, o ile nie narusza to interesu pokrzywdzonego”.

W przypadku przestępstwa zniesławienia podstawą podania wyroku do publicznej wiadomości jest natomiast art. 215 k.k. w myśl którego: „Na wniosek pokrzywdzonego Sąd orzeka podanie wyroku skazującego do publicznej wiadomości”. Powołany przepis stanowi zatem lex specialis (przepis szczególny, który ma pierwszeństwo) w stosunku do art. 50 k.k.

O ile orzeczenie podania wyroku do publicznej wiadomości na podstawie art. 50 k.k. ma charakter fakultatywny i uzależnione jest od oceny celowości jego zastosowania przez Sąd, o tyle przepis art. 215 k.k. zobowiązuje Sąd do zastosowania tego środka karnego na wniosek złożony przez pokrzywdzonego. Pogląd Sądu orzekającego o celowości tego typu środka, czy o jego szkodliwości dla pokrzywdzonego nie jest w tym wypadku istotny, wszystko zależy od woli pokrzywdzonego.

Oddzielna regulacja w zakresie publikacji wyroku wydanego w sprawie o przestępstwo zniesławienia podyktowana została ochroną interesu pokrzywdzonego. W niektórych sytuacjach pokrzywdzony może bowiem nie chcieć, aby sprawa z jego udziałem została upubliczniona, gdyż może to prowadzić do jego ponownego napiętnowania w danym środowisku. Gdyby zatem nie przepis art. 215 k.k., mogłoby dojść do sytuacji, w której mimo wyraźnej obiekcji pokrzywdzonego wyrok mógłby zostać podany do publicznej wiadomości zgodnie z decyzją Sądu.

Podanie wyroku do wiadomości publicznej pełni przede wszystkim funkcję kompensacyjną – stwarza możliwość naprawienia reputacji pokrzywdzonego i oczyszczenia go z zarzutów postawionych przez sprawcę przestępstwa. Ponadto upublicznienie wyroku ma na celu zapobiec ponownemu popełnieniu przez skazanego przestępstwa zniesławienia na szkodę pokrzywdzonego.

W ramach omawianego środka karnego publikacji podlega wyłącznie wyrok (nie będzie zatem możliwe podanie do wiadomości publicznej postanowienia czy zarządzenia Sądu).

Z uwagi na fakt, że sposób ogłoszenia wyroku nie został w Kodeksie karnym wprost określony, w doktrynie prawa karnego przyjmuje się, że publikacja może obejmować:

  • samą sentencję wyroku (część wyroku która zawiera m.in. sygnaturę sprawy, datę miejsce wydania wyroku, wymienienie składu orzekającego, oznaczenie oskarżonego i przedmiotu sprawy jak również rozstrzygnięcie w przedmiocie winy, kary środków karnych);

  • sentencję wyroku z częściowym uzasadnieniem;

  • sentencję z całym uzasadnieniem.

Jak wskazuje się w orzecznictwie, publikacji nie podlega wizerunek oskarżonego (np. zdjęcie).

Podkreślić należy, że decyzja w zakresie sposobu ogłoszenia wyroku należy każdorazowo do Sądu, przy czym nie ma przeszkód ku temu, aby pokrzywdzony sprecyzował sposób publikacji wyroku, jakkolwiek trzeba mieć na uwadze, że Sąd nie jest taką propozycją związany.

Ustawa nie precyzuje miejsca, w jakim wyrok może zostać upubliczniony. W praktyce będzie to zazwyczaj:

  • prasa,

  • telewizja,

  • internet,

  • tablica ogłoszeń w Sądzie, który wydał wyrok.

Co istotne, dla swojej skuteczności omawiany środek karny musi być orzeczony w sentencji wyroku (tzn. musi być on wymieniony w treści wyroku). Przebieg wykonania publikacji wyroku nadzoruje Sąd.

W praktyce wygląda to tak, że sekcja wykonawcza właściwego Sądu przesyła odpis wyroku zaopatrzony w klauzulę prawomocności, do jednostki która ma dokonać ogłoszenia (np. do redakcji czasopisma). Przesyłając odpis wyroku Sąd nakazuje jego ogłoszenie i wskazuje jednocześnie sposób w jaki ma to nastąpić. Podmiot, do którego odpis wyroku jest skierowany ma obowiązek poinformować Sąd o dokonaniu ogłoszenia wyroku.

Dodać należy, że przy publikacji wyroku zastosowanie znajduje § 377 ust.1 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 23 lutego 2007 r. – Regulamin urzędowania sądów powszechnych, zgodnie z którym wyciąg z wyroku powinien zawierać:

  • imię, nazwisko, datę, miejsce urodzenia i imiona rodziców skazanego;

  • czas, miejsce popełnionego przestępstwa;

  • podstawę skazania oraz wymiar kary (ewentualnie również wysokość wyrządzonej szkody)

Podsumowując, jako osoba pokrzywdzona przestępstwem zniesławienia, warto abyś pamiętał, iż przysługuje Ci prawo żądania upublicznienia wyroku skazującego zapadłego wobec sprawcy pomówienia na podstawie art. 215 k.k.. W przypadku zgłoszenia przez Ciebie takiego wniosku, Sąd każdorazowo zobowiązany jest do orzeczenia w wyroku skazującym omawianego środka karnego.

Autor: Adwokat Mariusz Stelmaszczyk i Aplikant Adwokacki Ewelina Tocka

Aplikant Adwokacki Ewelina Tocka – e – mail: tocka@adwokat-stelmaszczyk.pl, tel./fax +48 22 629 00 36

Adwokat Mariusz Stelmaszczyk - e – mail: biuro@adwokat-stemaszczyk.pl, nr tel. kom. +48 697 053 659 lub tel./fax +48 22 629 00 36

Opublikowano artykuły | 1 komentarz

Nawiązka przy przestępstwie zniesławienia

Celem niniejszego artykułu jest omówienie instytucji nawiązki w kontekście przestępstwa zniesławienia z art. 212 k.k..

Nawiązka to środek karny o charakterze represyjno-odszkodowawczym, stosowany obok kary zasadniczej (tj. kary grzywny, kary ograniczenia wolności czy kary pozbawienia wolności), polegający na obowiązku zapłacenia pewnej kwoty pieniężnej na rzecz pokrzywdzonego lub organizacji społecznej.

Jak wynika z art. 212 § 3 k.k. skazanie sprawcy za przestępstwo zniesławienia umożliwia Sądowi orzeczenie nawiązki:

  1. na rzecz pokrzywdzonego;

  2. na rzecz Polskiego Czerwonego Krzyża;

  3. na inny cel społeczny wskazany przez pokrzywdzonego.

Podkreślić przy tym należy, iż możliwość orzeczenia nawiązki dotyczy zarówno typu podstawowego przestępstwa zniesławienia (art. 212 § 1 k.k. np. zniesławienie dokonane w trakcie rozmowy w restauracji) jak i typu kwalifikowanego (art. 212 § 2 k.k. np. zniesławienie dokonane na blogu internetowym).

Należy wskazać, że decyzja o zasadności i celowości orzeczenia nawiązki należy wyłącznie do decyzji Sądu (środek ten na gruncie art. 212 § 3 k.k. ma charakter fakultatywny – Sąd może lecz nie musi go zastosować). Warunkiem orzeczenia nawiązki na podstawie art. 212 § 3 k.k. jest wydanie wyroku skazującego .

Co istotne orzeczenie nawiązki na rzecz pokrzywdzonego wyłącza możliwość równoczesnego orzeczenia tego środka na rzecz PCK lub innego celu społecznego.

Wysokość nawiązki ustalana jest w oparciu o ogólne reguły zawarte w art. 48 k.k. i może wynieść maksymalnie 100 000 zł. Minimalna wysokość nawiązki nie została natomiast określona, dlatego też można przyjąć, że jest to kwota dowolna. W doktrynie prawa karnego podnosi się, że może być to kwota równa 1 zł.

Autor: Adwokat Mariusz Stelmaszczyk i Aplikant Adwokacki Ewelina Tocka

Aplikant Adwokacki Ewelina Tocka – e – mail: tocka@adwokat-stelmaszczyk.pl, tel./fax +48 22 629 00 36

Adwokat Mariusz Stelmaszczyk - e – mail: biuro@adwokat-stemaszczyk.pl, nr tel. kom. +48 697 053 659 lub tel./fax +48 22 629 00 36

Opublikowano artykuły | 8 komentarzy

Czego można domagać się od sprawcy przestępstwa zniesławienia ?

Zniesławienie jest jednym z występków ściganych w trybie prywatnoskargowym, stypizowanym w art. 212 k.k.. Oznacza to, że dla pociągnięcia jego sprawcy do odpowiedzialności karnej konieczne jest złożenie przez pokrzywdzonego prywatnego aktu oskarżenia do Sądu, względnie ustnej skargi na Policji.

Zniesławienie polega na pomówieniu innej osoby, grupy osób, instytucji, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej o takie postępowanie lub właściwości, które mogą poniżyć te podmioty w opinii publicznej lub narazić na utratę zaufania niezbędnego dla danego stanowiska, zawodu lub działalności. Zniesławieniem będzie przykładowo rozgłoszenie, że poseł X bierze łapówki, właściciel firmy X jest nieuczciwym kontrahentem, albo X jest niekompetentnym dentystą.

W zależności od środka przekazu jakim posłużył się sprawca rozgłaszając zniesławiające zarzuty, zniesławienie może być zakwalifikowane jako popełnione w typie podstawowym (art. 212 § 1 k.k. np. pomówienie dokonane w trakcie rozmowy w restauracji) – więcej na ten temat w artykule: Przestępstwo zniesławienia z art. 212 § 1 k.k. lub w typie kwalifikowanym (art. 212 § 2 k.k. np. pomówienie dokonane na blogu internetowym, w telewizji) – więcej na ten temat w artykule: Przestępstwo zniesławienia za pomocą środków masowego komunikowania – prasy, radia, telewizji, Internetu.

Będąc ofiarą przestępstwa zniesławienia warto abyś wiedział, czego możesz domagać się od jego sprawcy w sytuacji, gdy sprawa trafi już do Sądu.

Przede wszystkim, jako oskarżyciel prywatny, masz prawo wnosić o wymierzenie sprawcy zniesławienia określonej przepisami prawa kary. Wskazać przy tym należy, że zagrożenie karą w przypadku zniesławienia w typie podstawowym jest łagodniejsze niż przy typie kwalifikowanym.

Za zniesławienie w typie podstawowym grozi kara grzywny lub ograniczenia wolności, zaś za zniesławienie w typie kwalifikowanym przewidziana została dodatkowo kara do roku pozbawienia wolności.

Oprócz określonej kary, możesz domagać się także rekompensaty pieniężnej.

Art. 212 § 3 k.k. przewiduje bowiem, iż wobec sprawcy przestępstwa zniesławienia, Sąd w przypadku jego skazania może orzec majątkowy środek karny w postaci nawiązki na rzecz pokrzywdzonego, Polskiego Czerwonego Krzyża lub inny wskazany przez pokrzywdzonego cel społeczny (do kwoty 100 tys. zł)

Inne środki karne, które może zastosować Sąd to m.in.:

- podanie wyroku do publicznej wiadomości (art. 215 k.k.),

– przepadek materiału prasowego, jeśli przestępstwo zostało popełnione przez jego opublikowanie (art. 37a prawa prasowego),

– obowiązek przeproszenia pokrzywdzonego (art. 67 § 3 k.k. w zw. z art. 72 § 1 pkt 2 k.k.).

Warto także abyś miał na uwadze, iż w przypadku przestępstw prywatnoskargowych obowiązuje krótszy – w stosunku do przestępstw publicznoskargowych – termin przedawnienia ich karalności. Karalność przestępstwa ściganego z oskarżenia prywatnego ustaje z upływem roku od czasu, gdy pokrzywdzony dowiedział się o osobie sprawcy przestępstwa, nie później jednak niż z upływem 3 lat od czasu jego popełnienia.

Dlatego też chcąc, aby sprawca popełnionego na Twoją szkodę przestępstwa poniósł odpowiedzialność karną za swój czyn musisz jak najszybciej skierować prywatny akt oskarżenia do Sądu lub złożyć ustną skargę na Policji.

Autor: Adwokat Mariusz Stelmaszczyk i Aplikant Adwokacki Ewelina Tocka

Aplikant Adwokacki Ewelina Tocka – e – mail: tocka@adwokat-stelmaszczyk.pl, tel./fax +48 22 629 00 36

Adwokat Mariusz Stelmaszczyk - e – mail: biuro@adwokat-stemaszczyk.pl, nr tel. kom. +48 697 053 659 lub tel./fax +48 22 629 00 36

Opublikowano artykuły | 1 komentarz

Kiedy Sąd może odstąpić od wymierzenia kary sprawcy przestępstwa naruszenia nietykalności cielesnej ?

Przy przestępstwie naruszenia nietykalności cielesnej Sąd w niektórych przypadkach może pomimo uznania sprawcy przestępstwa naruszenia nietykalności cielesnej za winnego zarzucanego mu czynu i wydaniu wobec niego wyroku skazującego, może odstąpić od wymierzenia mu kary.

Możliwość taką przewiduje wprost art. 217 § 2 k.k. zgodnie z którym: „Jeżeli naruszenie nietykalności cielesnej wywołało wyzywające zachowanie się pokrzywdzonego albo jeżeli pokrzywdzony odpowiedział naruszeniem nietykalności cielesnej, Sąd może odstąpić od wymierzenia kary”‚.

Na gruncie prawa karnego wskazane powyżej przypadki zachowania pokrzywdzonego, które mogą stanowić podstawę do odstąpienia wymierzenia kary sprawcy przestępstwa, określa się mianem prowokacji i retorsji.

Na czym dokładnie polegają prowokacja i retorsja?

Prowokacja jest zachowaniem pokrzywdzonego podjętym przed naruszeniem jego nietykalności cielesnej przez sprawcę przestępstwa. Chodzi tu o zachowanie wyzywające, aroganckie, które prowokuje sprawcę do popełnienia przestępstwa.

Podkreślić przy tym należy, że zachowanie pokrzywdzonego musi być uznane za wyzywające z punktu widzenia ogólnie przyjętych norm i zwyczajów, nie wystarczy zatem samo subiektywne odczucie sprawcy.

Ponadto między zachowaniem pokrzywdzonego a reakcją sprawcy musi istnieć pewna równowaga, w tym sensie, że zachowanie sprawcy nie może swoją intensywnością znacznie i wyraźnie przerastać dolegliwości czynu wyrządzonego przez pokrzywdzonego.

Wyzywające zachowanie pokrzywdzonego musi być skierowane bezpośrednio w stosunku do sprawcy, lub ewentualnie w stosunku do innej osoby, ale w taki sposób, aby dotyczyło to sprawcy i oddziaływało na jego zachowanie.

Przykładowo, pokrzywdzony X wykonuje obraźliwe gesty w stosunku do żony sprawcy Y, w obecności Y. W sytuacji, gdy Y w odpowiedzi na wulgarne zachowanie X naruszy jego nietykalność cielesną uderzając go w twarz, wówczas zachowanie Y może być rozpatrywane przez Sąd przez pryzmat prowokacyjnego zachowania pokrzywdzonego X, a co za tym idzie Sąd będzie mógł odstąpić od wymierzenia kary wobec sprawcy Y.

Jak wskazuje się w doktrynie prawa karnego, pomiędzy zachowaniem pokrzywdzonego a reakcją sprawcy musi istnieć związek przyczynowo-skutkowy. Jest to równoznaczne z faktem, że oba zachowania muszą pozostawać w bliskim związku czasowym. Reakcja sprawcy na prowokacyjne zachowanie pokrzywdzonego musi być więc podjęta niezwłocznie w jego następstwie.

Oznacza to, że nie będzie poczytane w kategorii prowokacji, zachowanie sprawcy, który narusza nietykalność cielesną pokrzywdzonego, np. po kilku dniach od momentu, gdy pokrzywdzony skierował w stosunku do niego obraźliwe gesty.

Retorsja natomiast, jest zachowaniem pokrzywdzonego następującym po naruszeniu jego nietykalności cielesnej przez sprawcę. Retorsja ma zatem miejsce wówczas, gdy pokrzywdzony przestępstwem naruszenia nietykalności cielesnej zareagował na zachowanie sprawcy, w ten sposób , że także naruszył jego nietykalność cielesną.

Jak podnosi się w doktrynie prawa karnego, zachowanie pokrzywdzonego i zachowanie sprawcy muszą być tożsame rodzajowo, tzn. muszą naruszać to samo dobro chronione prawem. Nie jest natomiast wymagane, aby oba zachowania stanowiły ten sam typ czynu zabronionego.

W tej kategorii mieści się zatem zarówno zachowanie pokrzywdzonego, które można zakwalifikować jako naruszenie nietykalności cielesnej (np. sprawca pociąga za włosy lub opluwa pokrzywdzonego, na co pokrzywdzony odpowiada spoliczkowaniem), jak i zachowanie pokrzywdzonego będące innym czynem skierowanym przeciwko nietykalności cielesnej sprawcy, np. zniewagą.

Podobnie jak w przypadku prowokacji, retorsja wymaga bliskiego związku czasowego między naruszeniem nietykalności cielesnej pokrzywdzonego a odpowiedzią na nie pokrzywdzonego.

Na koniec warto zauważyć, iż w praktyce może dojść do sytuacji, gdy prowokacja zaistnieje wspólnie z retorsją. Przykładowo, X opluwa Y, na co Y reaguje spoliczkowaniem X w konsekwencji czego X i Y wzajemnie oskarżają siebie o naruszenie nietykalności cielesnej. W takiej sytuacji Sąd ma możliwość odstąpienia od wymierzenia kary zarówno w stosunku do X, jak i Y.

Warto zatem mieć na uwadze, iż nie każde skazanie sprawcy przestępstwa naruszenia nietykalności cielesnej pociągać będzie za sobą wymierzenie mu przewidzianej przepisami kary. Jeżeli działanie sprawcy przestępstwa było bezpośrednią reakcją na prowokacyjne zachowanie pokrzywdzonego lub jeśli pokrzywdzony przestępstwem naruszenia nietykalności cielesnej zareaguje na zachowanie sprawcy, w ten sposób , że także naruszy jego nietykalność cielesną, wówczas Sąd, mimo uznania sprawcy przestępstwa za winnego zarzucanego mu czynu i wydaniu wobec niego wyroku skazującego, może odstąpić od wymierzenia mu kary.

Autor: Adwokat Mariusz Stelmaszczyk i Aplikant Adwokacki Ewelina Tocka

Aplikant Adwokacki Ewelina Tockae – mail: tocka@adwokat-stelmaszczyk.pl, tel./fax +48 22 629 00 36

Adwokat Mariusz Stelmaszczyk - e – mail: biuro@adwokat-stemaszczyk.pl, nr tel. kom. +48 697 053 659 lub tel./fax +48 22 629 00 36

- e – mail: biuro@adwokat-stemaszczyk.pl, nr tel. kom. +48 697 053 659 lub tel./fax +48 22 629 00 36

Opublikowano artykuły | 1 komentarz

Przestępstwa prywatnoskargowe a przestępstwa ścigane na wniosek pokrzywdzonego

Niniejszy artykuł ma na celu omówienie różnic i podobieństw między przestępstwami prywatnoskargowymi oraz przestępstwami ściganymi na wniosek.

W ramach wprowadzenia do tematu warto rozpocząć od przedstawienia ogólnego podziału przestępstw.

Na gruncie obowiązującego Kodeksu karnego można wyróżnić 3 grupy przestępstw:

  • przestępstwa publicznoskargowe (np. art. 280 k.k. – rozbój, art. 155 k.k. – nieumyślne spowodowanie śmierci, art. 193 k.k. – zakłócenie miru domowego, art. 148 k.k. – zabójstwo, art. 278 k.k. kradzież);

  • przestępstwa ścigane na wniosek (np. art. 190 k.k. – groźba karalna, art. 192 k.k. – zabieg leczniczy bez zgody pacjenta, art. 278 k.k. – kradzież na szkodę osoby najbliższej, art. 279 k.k. – kradzież z włamaniem na szkodę osoby najbliższej);

  • przestępstwa ścigane z oskarżenia prywatnego (np. art. 212 k.k. – zniesławienie, art. 216 k.k.- zniewaga, art. 217 k.k. – naruszenie nietykalności cielesnej).

Zdecydowaną większość stanowią przestępstwa publicznoskargowe. Cechą charakterystyczną tych przestępstw jest to, że wszczęcie postępowania w sprawie nie wymaga jakiejkolwiek inicjatywy, czy zgody pokrzywdzonego lub innych osób, lecz należy do obowiązku policji lub prokuratora, którzy gdy tylko powezmą informację o popełnieniu przestępstwa muszą podjąć się jego ścigania.

Przestępstwo ścigane jest z urzędu, jeśli przepis Kodeksu karnego nie przewiduje dla niego wyraźnie innego trybu ścigania (tj. prywatnoskargowego lub na wniosek)

Przykładowo Pani X podczas imprezy plenerowej została pobita przez nieznanego jej mężczyznę w skutek czego doznała obrażeń ciała trwających powyżej siedmiu dni. Pani X nie chciała nikogo o tym informować, gdyż wstydziła się tego incydentu. Świadkiem tego zdarzenia była jednak Y, która niezwłocznie poinformowała Policję o pobiciu X. Mimo, iż pokrzywdzona X nie chciała współpracować z organami ścigania i przeczyła jakoby została pobita, Policja wszczęła postępowanie celem wyjaśnienia okoliczności całego zajścia i schwytania ewentualnego sprawcy przestępstwa popełnionego na szkodę X.

Podsumowując, w przypadku przestępstw ściganych z urzędu, wszczęcie i przeprowadzenie całego postępowania leży w wyłącznej gestii organów ścigania, które dowiadując się – w jakikolwiek sposób – o popełnionym przestępstwie muszą podjąć się jego ścigania.

Inaczej jest w sytuacji, gdy mamy do czynienia z przestępstwami ściganymi na wniosek lub z oskarżenia prywatnego. Generalnie rzecz ujmując, w przypadku tych dwóch rodzajów przestępstw, wymagana jest „aktywność” ze strony pokrzywdzonego. Jest to w zasadzie jedyna cecha wspólna tych grup przestępstw, choć w praktyce zdarza się, że pojęcia przestępstw wnioskowych i prywatnoskargowych są ze sobą mylone.

Na czym więc polega różnica między przestępstwami prywatnorkargowymi a przestępstwami ściganymi na wniosek ?

Główna różnica dotyczy podmiotu prowadzącego postępowanie karne.

1. Przestępstwa ścigane na wniosek, należą do przestępstw publicznoskargowych. Oznacza to, że postępowanie w sprawie tych przestępstw przeprowadza właściwy organ ścigania (Policja, prokurator), jednak dla podjęcia jakichkolwiek czynności konieczny jest wniosek pokrzywdzonego, obejmujący oświadczenie o żądaniu ścigania i ujęcia sprawcy przestępstwa (w tym też przejawia się wspomniana „aktywność” pokrzywdzonego). Bez wniosku pokrzywdzonego postępowanie nie może być prowadzone (nawet, gdy organ ścigania poweźmie już informację o popełnieniu przestępstwa). Zauważyć przy tym należy, że wniosek o ściganie może zostać złożony na każdym etapie postępowania przygotowawczego, np. do protokołu przesłuchania w charakterze świadka.

Po złożeniu wniosku, postępowanie toczy się z urzędu – oznacza to, że zebranie materiału dowodowego, sporządzenie aktu oskarżenia i popieranie go przed Sądem należy do prokuratora.

Co do zasady wniosek pokrzywdzonego inicjuje postępowanie karne, jednak zdarzają się sytuacje, gdy wniosek stanowi warunek dalszego kontynuowania postępowania wszczętego z urzędu.

Z pierwszą sytuacją będziemy mieli do czynienia np. gdy X grozi Y, że go pobije, jeśli Y jeszcze raz zajmie jego miejsce parkingowe.

Postępowanie w sprawie gróźb karalnych na szkodę Y nie zostanie wszczęte, dopóki Y nie zgłosi zajścia na Policji czy w prokuraturze i nie zażąda ścigania i ukarania X.

Wynika to wprost z art. 190 § 2 k.k. typizującego przestępstwo gróźb karalnych, zgodnie z którym: „Ściganie [przestępstwa] następuje na wniosek pokrzywdzonego”.

Sytuacja, gdy wniosek pokrzywdzonego będzie warunkować możliwość kontynuowania już wszczętego postępowania może natomiast pojawić się przy przestępstwach, które co do zasady ścigane są z urzędu, jednak gdy ofiarą jest osoba najbliższa dla sprawcy (definicję osoby najbliższej zawiera art. 115 § 1 k.k.; jest nią np. małżonek, brat, siostra, dziadek, konkubent), wówczas do podjęcia ścigania i ukarania sprawcy konieczny jest wniosek pokrzywdzonego. Przestępstwami takimi są np:

  • kradzież (art. 278 k.k.);

  • kradzież z włamaniem (art. 279 k.k.);

  • oszustwo (art. 286 k.k.);

  • przywłaszczenie (art. 284 k.k.).

W tym miejscu można posłużyć się następującym przykładem: Pani X zgłosiła na Policji kradzież swojego samochodu. Policja wszczęła w sprawie dochodzenie w trakcie, którego okazało się, że sprawcą kradzieży był wnuczek Pani X. W tej sytuacji, dalsze losy postępowania zależą od decyzcji pokrzywdzonej. Jeśli zażąda ona ukarania sprawcy (swojego wnuczka)- postępowanie będzie kontynuowane, jeśli natomiast Pani X nie złoży wniosku o ściganie i ukaranie sprawcy – postępowanie zostanie umorzone.

2. Przestępstwa ścigane z oskarżenia prywatnego stanowią najmniej liczną grupę. Na gruncie obwiązującego Kodeksu karnego zalicza się do nich 4 przestępstwa:

1) naruszenie czynności narządu ciała lub rozstrój zdrowia trwający nie dłużej niż 7 dni (art. 157 § 2 k.k.);

2) zniesławienie (ar. 212 k.k.);

3) zniewaga (art. 216 k.k.);

4) naruszenie nietykalności cielesnej (art. 217 k.k.).

Jak zostało już wspomniane, różnica między przestępstwami ściganymi na wniosek a przestępstwami prywatnoskargowymi koncentruje się wokół podmiotu wszczynającego i przeprowadzającego postępowanie karne.

W przypadku przestępstw ściganych z oskarżenia prywatnego jedynym inicjatorem i „gospodarzem” całego postępowania jest sam pokrzywdzony, który przejmując rolę oskarżyciela prywatnego musi:

  • zebrać materiał dowodowy;

  • sporządzić i złożyć prywatny akt oskarżenia (względnie złożyć ustną lub pisemną skargę na Policji);

  • popierać prywatny akt oskarżenia przed Sądem.

Wszczęcie, jak i przeprowadzenie całego postępowania zależy zatem od woli i aktywności samego pokrzywdzonego, gdyż w tego typu sprawach – co do zasady – nie występuje prokurator, który realizowałby obowiązki oskarżyciela.

Prokurator może jednak wyjątkowo – gdy wymaga tego interes społeczny - wszcząć postępowanie w sprawie o przestępstwo ścigane z oskarżenia prywatnego, lub też wstąpić do już toczącego się postępowania – więcej na ten temat przeczytasz w artykule: Udział prokuratora w sprawach z oskarżenia prywatnego.

Autor: Adwokat Mariusz Stelmaszczyk i Aplikant Adwokacki Ewelina Tocka

Aplikant Adwokacki Ewelina Tocka – e – mail: tocka@adwokat-stelmaszczyk.pl, tel./fax +48 22 629 00 36

Adwokat Mariusz Stelmaszczyk - e – mail: biuro@adwokat-stemaszczyk.pl, nr tel. kom. +48 697 053 659 lub tel./fax +48 22 629 00 36

Opublikowano artykuły | 12 komentarzy

Przestępstwo naruszenia nietykalności cielesnej a przestępstwo lekkiego uszczerbku na zdrowiu

W praktyce rozróżnienie, czy w danym przypadku mamy do czynienia z przestępstwem naruszenia nietykalności cielesnej, czy też z przestępstwem spowodowania lekkiego uszczerbku na zdrowiu może nastręczać trudności.

Wskazać należy, że ściganie obydwu przestępstw następuje w trybie prywatnoskargowym. W artykułach: Przestępstwo naruszenia nietykalności cielesnej oraz Przestępstwo spowodowania lekkiego uszczerbku na zdrowiu z art. 157 § 2 k.k. przedstawiona została charakterystyka każdego ze wskazanych przestępstw.

Celem niniejszego artykułu jest natomiast wskazanie różnic pomiędzy obydwoma przestępstwami.

  • Przestępstwo naruszenia nietykalności cielesnej zostało stypizowane w art. 217 k.k. zgodnie z którym: „Kto uderza człowieka lub w inny sposób narusza jego nietykalność cielesną, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do roku”.

  • Przestępstwo spowodowania lekkiego uszczerbku na zdrowiu zostało natomiast określone w art. 157 § 2 k.k. w myśl którego: „Kto powoduje naruszenie czynności narządu ciała lub rozstrój zdrowia trwający nie dłużej niż 7 dni, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2„.

Na wstępie należy wskazać, iż opisywane przestępstwa zostały ujęte w różnych rozdziałach Kodeksu karnego. Okoliczność ta ma o tyle istotne znaczenie, gdy weźmie się pod uwagę fakt, iż zakwalifikowanie określonego przestępstwa do konkretnego rozdziału Kodeksu karnego następuje głównie według kryterium dobra, w jakie to przestępstwo godzi.

Powyższe oznacza, iż przestępstwo naruszenia nietykalności cielesnej oraz przestępstwo spowodowania lekkiego uszczerbku na zdrowiu skierowane są przeciwko innym dobrom prawnie chronionym.

Przestępstwo naruszenia czynności narządu ciała lub rozstroju zdrowia trwającego nie dłużej niż 7 dni znajduje się w rozdziale XIX k.k. zatytułowanym „Przestępstwa przeciwko życiu i zdrowiu”, w przypadku tego przestępstwa dobrem prawnie chronionym jest więc życie i zdrowie człowieka.

Przestępstwo naruszenia nietykalności cielesnej zostało natomiast ujęte w rozdziale XXVII k.k. „Przestępstwa przeciwko czci i nietykalności cielesnej”, zatem godzi ono w dobra prawne w postaci czci oraz nietykalności cielesnej człowieka.

Dokonując ogólnego rozróżnienia przedmiotowych przestępstw zauważyć można, iż przestępstwo spowodowania lekkiego uszczerbku na zdrowiu niesie za sobą większą dozę dolegliwości dla pokrzywdzonego i wiąże się z realnym zaburzeniem funkcjonowania jego organizmu.

Przy przestępstwie naruszenia nietykalności cielesnej istotne znaczenie ma natomiast zazwyczaj subiektywne odczucie pokrzywdzonego np. uczucie bólu, dyskomfortu, poniżenia.

Granicą między omawianymi przestępstwami jest zatem skutek jaki wywołuje działanie sprawcy.

Dla przykładu:

Wyobraźmy sobie sytuację, że X uderza Y w twarz. Zachowanie X może realizować znamiona przestępstwa naruszenia nietykalności cielesnej, jak również przestępstwa spowodowania lekkiego uszczerbku na zdrowiu. Wszystko zależy od tego jakie będą następstwa uderzenia Y. Jeśli w wyniku uderzenia Y będzie odczuwał ból a na jego twarzy pojawią się nieznaczne zaczerwienienia, wówczas zachowanie X będzie kwalifikowane jako przestępstwo naruszenia nietykalności cielesnej. Jeśli natomiast na skutek uderzenia Y dozna pęknięcia łuku brwiowego, lub utraci zęba niepełnowartościowego np. z próchnicą (utrata zęba pełnowartościowego będzie już spowodowaniem średniego uszczerbku na zdrowiu z art. 157 § 1 k.k.), wówczas X odpowie za spowodowanie u Y lekkiego uszczerbku na zdrowiu.

Podkreślić należy, iż naruszeniem nietykalności cielesnej są wszelkie możliwe rodzaje ingerencji sprawcy w nietykalność cielesną człowieka, wszelkie zachowanie, przez które ciało pokrzywdzonego doznaje „dotyku” ze strony sprawcy, przy czym dotyk ten nie jest przez niego akceptowany (T. Wąsek, R. Zawłocki (red.), Kodeks karny, t. I., 2010, Nb 11).

Naruszeniem nietykalności cielesnej będzie przykładowo:

  • oplucie;

  • pocałowanie;

  • podstawienie nogi;

  • zrzucenie czapki;

  • popchnięcie.

W granicach przestępstwa naruszenia nietykalności cielesnej będą mieścić się również pewne nieznaczne i przemijające obrażenia, np:

  • otarcie naskórka,

  • niewielki obrzęk skóry,

  • zadrapanie,

  • pręgi,

  • lekkie zasinienie skóry.

O przestępstwie naruszenia czynności narządu ciała lub rozstroju zdrowia trwającego nie dłużej niż 7 dni można mówić natomiast wówczas, gdy działanie sprawcy spowoduje wystąpienie zmian anatomicznych lub fizycznych w organizmie pokrzywdzonego.

Lekkim uszczerbkiem na zdrowiu będzie spowodowanie np.:

  • bolesnych obrzęków ciała;

  • licznych zaczerwienień;

  • żółte przebarwienia skóry ze śladami po zadrapaniach;

  • siniaki;

  • złamanie kości nosa bez przemieszczenia odłamów;

  • spowodowanie zaburzeń trawienia na okres nie dłuższy niż 7 dni;

  • spowodowanie zaburzeń snu na okres nieprzekraczający 7 dni.

W praktyce granica między przestępstwem naruszenia nietykalności cielesnej a przestępstwem lekkiego uszczerbku na zdrowiu może być ciężka do określenia, dlatego też, wskazane jest w takich wypadkach poddanie się obdukcji lekarskiej, na podstawie której będzie można jednoznacznie stwierdzić, jakiego typu obrażenia powstały na ciele pokrzywdzonego, a co za tym idzie jak należy zakwalifikować zachowanie sprawcy.

Dlatego też, jako osoba pokrzywdzona warto abyś pamiętał aby niezwłocznie udać się do lekarza w celu dokonania obdukcji. Trzeba mieć również na uwadze, że w toku postępowania karnego oprócz obdukcji lekarskiej przydatne mogą być także inne dowody, np. zdjęcia obrażeń ciała czy zeznania naocznych świadków zdarzenia.

Rozróżnienie wskazanych przestępstw jest szczególnie istotne z punktu widzenia ewentualnych represji karnych dla sprawcy, bowiem za spowodowanie lekkiego uszczerbku na zdrowiu ustawa karna przewiduje karę do 2 lat pozbawienia wolności, podczas gdy za naruszenie nietykalności cielesnej sprawcy grozi kara do roku pozbawienia wolności.

Autor: Adwokat Mariusz Stelmaszczyk i Aplikant Adwokacki Ewelina Tocka

Aplikant Adwokacki Ewelina Tocka – e – mail: tocka@adwokat-stelmaszczyk.pl, tel./fax +48 22 629 00 36

Adwokat Mariusz Stelmaszczyk - e – mail: biuro@adwokat-stemaszczyk.pl, nr tel. kom. +48 697 053 659 lub tel./fax +48 22 629 00 36

Opublikowano artykuły | 1 komentarz

Przestępstwo naruszenia nietykalności cielesnej

Naruszenie nietykalności cielesnej jest występkiem stypizowanym w art. 217 k.k. Zgodnie z § 1 tego przepisu: „Kto uderza człowieka lub w inny sposób narusza jego nietykalność cielesną, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do roku „.

Za naruszenie nietykalności cielesnej będzie zatem uznane nie tylko zadanie ciosu drugiej osobie (zarówno częścią ciała np. ręką, nogą jak i za pomocą przedmiotu np. kija.), ale i jakikolwiek inny kontakt fizyczny, kłopotliwy czy obraźliwy dla tej osoby.

W doktrynie prawa karnego wskazuje się, że naruszeniem nietykalności cielesnej są wszelkie możliwe rodzaje ingerencji sprawcy w nietykalność cielesną człowieka, wszelkie zachowanie, przez które ciało pokrzywdzonego doznaje „dotyku” ze strony sprawcy, przy czym dotyk ten nie jest przez niego akceptowany (T. Wąsek, R. Zawłocki (red.), Kodeks karny, t. I., 2010, Nb 11).

Istotnym elementem przestępstwa z art. 217 § 1 k.k. jest brak woli pokrzywdzonego na ingerencję w jego sferę cielesności. Nie dojdzie więc do przestępstwa naruszenia nietykalności cielesnej, jeśli pokrzywdzony dobrowolnie wyrazi zgodę lub zaakceptuje ingerencję w jego sferę cielesności.

Naruszenie nietykalności cielesnej drugiego człowieka może polegać przykładowo na:

  • potrąceniu,

  • podstawieniu nogi,

  • pociągnięciu za włosy,

  • opluciu,

  • zrzuceniu czapki,

  • oblaniu płynem,

  • rozpyleniu gazu,

  • obcięciu włosów,

  • pocałowaniu,

  • przytuleniu.

Trzeba mieć na uwadze, że odpowiedzialność sprawcy nie jest uzależniona od tego czy naruszenie nietykalności cielesnej doprowadziło do powstania jakichkolwiek obrażeń u pokrzywdzonego, nawet tych niewielkich i krótkotrwałych jak np. zaczerwienienie na skórze. Nie jest również uzależniona od tego czy zachowanie się sprawcy wywołało ból u pokrzywdzonego.

Oczywiście wystąpienie powyższych skutków mieści się w zakresie czynności sprawczych przestępstwa naruszenia nietykalności cielesnej, z tym zastrzeżeniem, że nie mogą one przekroczyć pewnej dozy dolegliwości, tj. nie mogą powodować zmian anatomicznych lub fizycznych w organizmie człowieka, gdyż wówczas zachowanie sprawcy będzie podlegało innej kwalifikacji prawnej- z art. 156 k.k. (ciężki uszczerbek na zdrowiu) lub z art. 157 k.k. (średni lub lekki uszczerbek na zdrowiu).

Szczególną ostrożność należy zachować przy rozróżnieniu uszkodzenia ciała lub wywołaniu rozstroju zdrowia poniżej siedmiu dni od naruszenia nietykalności cielesnej z art. 217 k.k., gdyż w tym drugim wypadku nie mamy do czynienia z zaburzeniami funkcjonowania organizmu, a co najwyżej ze śladami w postaci zasinienia lub zaczerwienia.

W granicach przestępstwa naruszenia nietykalności cielesnej będą mieścić się tylko nieznaczne i przemijające obrażenia, np:

  • otarcie naskórka,

  • niewielki obrzęk skóry,

  • zadrapanie,

  • pręgi,

  • lekkie zasinienie skóry.

W wyroku z dnia 9 września 1969 r. Sąd Najwyższy stwierdził że: „Za naruszenie nietykalności cielesnej może być uznane tylko takie uderzenie, które nie powoduje żadnych zmian anatomicznych lub fizjologicznych w organizmie człowieka i nie pozostawia na jego ciele żadnych śladów lub – co najwyżej – nieznaczny i przemijający ślad np. w postaci niewielkiego i krótkotrwałego zasinienia. Natomiast kilkakrotne uderzenia, które powodują nieznaczny wprawdzie, ale bolesny obrzęk, oraz liczne zaczerwienia i żółte przebarwienia skóry ze śladami po zadrapaniach, które powodują ból, nie mogą być uznane – ze względu na liczbę i rodzaj śladów, umiejscowienia ich i skutki – tylko za naruszenie nietykalności cielesnej, zmierzające wyłącznie do sprawienia bólu lub przykrego wrażenia. Tego rodzaju działanie wykracza więc poza zakres naruszenia nietykalności cielesnej i stanowi lekkie uszkodzenie ciała” (wyrok SN z dnia 09.09.1969 r., sygn. V KRN 106/69).

Przykładowo jeśli X uderzy Y powodując na jego ciele lekkie zasinienie czy zadrapanie, wówczas odpowie za przestępstwo naruszenia nietykalności cielesnej, jeśli natomiast Y dozna w wyniku uderzenia obrażeń w postaci rozległych podbiegnięć krwawych wówczas X odpowie za spowodowanie u Y lekkiego uszczerbku na zdrowiu.

W praktyce granica między przestępstwem naruszenia nietykalności cielesnej a lekkiego uszczerbku na zdrowiu może być ciężka do uchwycenia, dlatego też, wskazane jest w takich wypadkach poddanie się obdukcji lekarskiej, na podstawie której będzie można jednoznacznie stwierdzić, jakiego typu obrażenia powstały na ciele pokrzywdzonego, a co za tym idzie jak zakwalifikować zachowanie sprawcy.

Rozróżnienie wskazanych przestępstw jest szczególnie istotne z punktu widzenia ewentualnych represji karnych dla sprawcy, bowiem za spowodowanie lekkiego uszczerbku na zdrowiu ustawa karna przewiduje karę do 2 lat pozbawienia wolności, podczas gdy za naruszenie nietykalności cielesnej sprawcy grozi kara do roku pozbawienia wolności.

Warto zauważyć, iż w pewnych przypadkach Sąd może odstąpić od ukarania sprawcy przestępstwa naruszenia nietykalności cielesnej. Sytuację taką reguluje art. 217 § 3 k.k., z którego wynika, iż sprawca może uniknąć kary wówczas, gdy:

  • naruszenie nietykalności wywołało wyzywające zachowanie się pokrzywdzonego (np. gdy pokrzywdzony wykonywał w kierunku sprawcy obraźliwe gesty)

    lub

  • pokrzywdzony odpowiedział naruszeniem nietykalności cielesnej sprawcy (np. sprawca opluwa pokrzywdzonego a pokrzywdzony w zamian za to uderza go w twarz).

Na koniec trzeba podkreślić, iż naruszenie nietykalności cielesnej może być popełnione na szkodę każdego człowieka, bez względu na jego wiek, czy poczytalność, jednakże ustawa karna wyodrębnia pewną kategorię osób, których naruszenie nietykalności cielesnej kwalifikuje się na podstawie innej niż art 217 § 1 k.k. podstawy prawnej i stanowi nie prywatnoskargowe, lecz publicznoskargowe przestępstwo (oskarżycielem jest prokurator). Do tej kategorii osób należą:

  1. funkcjonariusz publiczny lub osoby do pomocy mu przybrane których nietykalność cielesną naruszono podczas lub w związku z pełnieniem obowiązków służbowych (art. 222 k.k.);

  2. świadek, biegły, tłumacz, oskarżyciel albo oskarżony, których nietykalność cielesną naruszono w celu wywarcia na nim wpływu (art. 245 k.k.);

  3. osoba, której nietykalność cielesną naruszono z powodu jej przynależności etnicznej, rasowej, wyznaniowej albo z powodu jej bezwyznaniowości (art. 257 k.k.);

  4. podwładny żołnierz (art. 351 k.k.) tj. osoba, która podlegająca władzy przełożonego, zobowiązana do wykonywania rozkazów.

Na koniec warto dodać, iż przestępstwo naruszenia nietykalności cielesnej jest występkiem ściganym z oskarżenia prywatnego. Oznacza to, że dla pociągnięcia sprawcy tego przestępstwa do odpowiedzialności karnej konieczna jest aktywność samego pokrzywdzonego, który musi sporządzić, a następnie popierać przed Sądem prywatny akt oskarżenia (względnie złożyć ustną skargę na Policji). Trzeba mieć przy tym jednocześnie na uwadze, iż przestępstwa prywatnoskargowe mają odmiennie określony – w stosunku do przestępstw publicznoskargowych- termin przedawnienia ich karalności (więcej na ten temat w artykule Przedawnienie karalności przestępstw prywatnoskargowych). W związku z tym chcąc, aby sprawca popełnionego na Twoją szkodę przestępstwa naruszenia nietykalności cielesnej poniósł odpowiedzialność karną za swój czyn musisz złożyć do Sądu prywatny akt oskarżenia przed upływem roku od czasu, gdy dowiedziałeś się o osobie sprawcy przestępstwa. Bez względu jednak na ten termin, karalność przestępstwa ustaje z upływem 3 lat od jego popełnienia.

Autor: Adwokat Mariusz Stelmaszczyk i Aplikant Adwokacki Ewelina Tocka

Aplikant Adwokacki Ewelina Tocka – e – mail: tocka@adwokat-stelmaszczyk.pl, tel./fax +48 22 629 00 36

Adwokat Mariusz Stelmaszczyk - e – mail: biuro@adwokat-stemaszczyk.pl, nr tel. kom. +48 697 053 659 lub tel./fax +48 22 629 00 36

Opublikowano artykuły | 33 komentarzy

Odpowiedzialność karna sprawcy przestępstwa spowodowania lekkiego uszczerbku na zdrowiu z art. 157 § 2 k.k.

Przestępstwo spowodowania lekkiego uszczerbku na zdrowiu jest występkiem ściganym w trybie prywatnoskargowym (wyjątkiem jest sytuacja, gdy pokrzywdzonym jest osoba najbliższa dla sprawcy). Oznacza to, że dla pociągnięcia sprawcy takiego przestępstwa do odpowiedzialności karnej, konieczne jest złożenie do Sądu prywatnego aktu oskarżenia (względnie ustnej skargi na Policji) przez samego pokrzywdzonego (więcej na ten temat w artykule: Przestępstwo spowodowania lekkiego uszczerbku na zdrowiu z art. 157 § 2 k.k. )

W niniejszym artykule omówione zostaną sankcje karne, jakie grożą sprawcy przestępstwa lekkiego uszczerbku na zdrowiu.

Zgodnie z art. 157 § 2 k.k. „Kto powoduje naruszenie czynności narządu ciała lub rozstrój zdrowia trwający nie dłużej niż 7 dni, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2„. Zgodnie zaś z art. 157 § 3 k.k. ” (…) jeśli sprawca czynu działa nieumyślnie, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do roku„.

Jak wynika z powyższego, surowsza dolegliwość karna tj. możliwość orzeczenia kary do 2 lat pozbawienia wolności, przewidziana została dla sprawcy działającego umyślnie, np. powodującego u pokrzywdzonego obrażenia ciała w skutek jego pobicia.

Katalog wskazanych powyżej kar – zarówno w przypadku przestępstwa umyślnego, jak i nieumyślnego – ma charakter alternatywny. Oznacza to, że Sąd wymierzając sprawcy przestępstwa spowodowania lekkiego uszczerbku na zdrowiu karę może orzec wobec niego tylko jedną z wymienionych kar tj. grzywnę, ograniczenie wolności lub pozbawienie wolności (do roku lub 2 lat w zależności od tego czy sprawca działał umyślnie czy nieumyślnie).

Rodzaj orzekanej wobec sprawcy przestępstwa kary determinowany jest zarówno okolicznościami w jakich doszło do popełnienia przestępstwa, rodzajem i rozmiarem powstałej w jego wyniku szkody, jak i właściwościami i warunkami osobistymi sprawcy przestępstwa.

Wymierzając karę sprawcy przestępstwa Sąd ma obowiązek kierować tzw. dyrektywami wymiaru kary, które zostały wskazane w art. 53 k.k.

Dolegliwość wynikająca dla sprawcy z orzeczonej wobec niego kary nie może przekraczać stopnia jego winy, stopnia społecznej szkodliwości czynu i powinna zmierzać przede wszystkim do tego, żeby zapobiec ponownemu popełnieniu przez niego przestępstwa jak realizować wobec niego cele wychowawcze.

Zgodnie z art. 53 § 2 k.k. wymierzając karę Sąd uwzględnia w szczególności:

  • motywację i sposób zachowania się sprawcy (np. czy działał wyłącznie z niskich pobudek jak chęć zemsty, czy jego zachowanie było szczególnie agresywne);

  • popełnienie przestępstwa wspólnie z nieletnim;

  • rodzaj i stopień naruszenia ciążących na sprawcy obowiązków;

  • rodzaj i rozmiar ujemnych następstw przestępstwa (np. czy pokrzywdzony doznał realnej krzywdy);

  • właściwości i warunki osobiste sprawcy (np. uprzednia karalność, stan majątkowy);

  • sposób życia przed popełnieniem przestępstwa (np. prowadzenie ustabilizowanego życia osobistego, fakt posiadania rodziny, pracy);

  • zachowanie się po popełnieniu przestępstwa (np. wyrażenie żalu, skruchy, dążenie do naprawienia wyrządzonej przestępstwem szkody, przeproszenie pokrzywdzonego);

  • zachowanie się pokrzywdzonego (np. wybaczenie sprawcy przestępstwa);

Zgodnie z art. 53 § 3 k.k. Sąd orzekając karę uwzględnia również pozytywne wyniki przeprowadzonej mediacji pomiędzy pokrzywdzonym a sprawcą albo zawartą między nimi ugodę.

Kara grzywny – zgodnie z art. 33 § 1 k.k.- wymierzana jest w stawkach dziennych. Wymierzając karę grzywny Sąd określa liczbę stawek i wysokość każdej z nich. Jeśli ustawa nie stanowi inaczej najniższa liczba stawek wynosi 10, a najwyższa 540. Stawka dzienna nie może być zaś niższa niż 10 zł , ani tez przekraczać 2 000 zł.

Karę ograniczenia wolności wymierza się w miesiącach i latach, przy czym najkrócej możne ona trwać miesiąc a najdłużej 2 lata.

Zgodnie z art. 34 § 1a. kara ograniczenia wolności polega na:

  1. obowiązku wykonywania nieodpłatnej, kontrolowanej pracy na cele społeczne,

  2. obowiązku pozostawania w miejscu stałego pobytu lub w innym wyznaczonym miejscu, z zastosowaniem systemu dozoru elektronicznego,

  3. obowiązku:

  • wykonywania pracy zarobkowej, do nauki lub przygotowania się do zawodu,

  • powstrzymania się od nadużywania alkoholu lub używania innych środków odurzających,

  • poddania się terapii uzależnień,

  • poddania się terapii, w szczególności psychoterapii lub psychoedukacji,

  • uczestnictwa w oddziaływaniach korekcyjno-edukacyjnych,

  • powstrzymania się od przebywania w określonych środowiskach lub miejscach, powstrzymania się od kontaktowania się z pokrzywdzonym lub innymi osobami w

  • określony sposób lub zbliżania się do pokrzywdzonego lub innych osób

  1. potrąceniu od 10% do 25% wynagrodzenia za pracę w stosunku miesięcznym na cel społeczny wskazany przez Sąd.

W czasie odbywania kary ograniczenia wolności skazany:

  1. nie może bez zgody sądu zmieniać miejsca stałego pobytu,

  2. ma obowiązek udzielania wyjaśnień dotyczących przebiegu odbywania kary.

Kara pozbawienia wolności najkrócej może trwać miesiąc, najdłużej zaś 1 rok (w przypadku nieumyślnego spowodowania lekkiego uszczerbku na zdrowiu) lub 2 lata (w przypadku umyślnego spowodowania lekkiego uszczerbku na zdrowiu). Karę pozbawienia wolności orzeka się w miesiącach i latach.

Zauważyć należy, iż Sąd może orzeczoną karę bezwzględnego pozbawienia wolności warunkowo zawiesić na pewien okres próby. Zgodnie z art. 70 § 1 k.k. § 1.” zawieszenie wykonania kary następuje na okres próby, który wynosi od roku do 3 lat i biegnie od uprawomocnienia się wyroku”.

Niezależnie od powyższego wskazać trzeba, iż wobec sprawcy przestępstwa spowodowania lekkiego uszczerbku na zdrowiu z art. 157 § 2 k.k. Sąd może zastosować instytucję warunkowego umorzenia postępowania karnego (więcej na ten temat w artykule: Warunkowe umorzenie postępowania karnego w sprawach prywatnoskargowych).

Autor: Adwokat Mariusz Stelmaszczyk i Aplikant Adwokacki Ewelina Tocka

Aplikant Adwokacki Ewelina Tocka - e – mail: tocka@adwokat-stelmaszczyk.pl, tel./fax +48 22 629 00 36

Adwokat Mariusz Stelmaszczyk - e – mail: biuro@adwokat-stemaszczyk.pl, nr tel. kom. +48 697 053 659 lub tel./fax +48 22 629 00 36

Opublikowano artykuły | 1 komentarz