Postępowanie przed Sądem w sprawach z oskarżenia prywatnego

Postępowanie w sprawach z oskarżenia prywatnego zostało uregulowane w rozdziale 52 k.p.k. Jest to postępowanie szczególne II stopnia – poza odrębnościami wynikającymi z tego rozdziału, do postępowań prywatnoskargowych stosuje się przepisy o postępowaniu uproszczonym (art. 485 kp.k.).

Jak będzie wyglądać procedura rozpoznawania Twojej skargi przez Sąd?

Po wniesieniu prywatnego aktu oskarżenia do Sądu – w wypadku gdy akt oskarżenia spełnia wszystkie wymogi formalne – Sąd doręcza jego odpis oskarżonemu, zawiadamiając go jednoczenie o terminie posiedzenia pojednawczego, które w sprawach prywatnoskargowych zawsze poprzedza rozprawę główną (więcej na ten temat w artykule Posiedzenie pojednawcze w sprawie z oskarżenia prywatnego). W terminie 7 dni od otrzymania odpisu, oskarżony ma prawo wnieść do Sądu pisemną odpowiedź na akt oskarżenia.

Jeśli posiedzenie pojednawcze nie przyniesie oczekiwanego rezultatu, tzn. gdy między stronami nie dojdzie do pojednania, wówczas Sąd kieruje sprawę do rozpoznania na rozprawę główną, a w miarę możliwości, wyznacza od razu jej termin (art. 495 § 1 k.p.k.).

Sprawy z oskarżenia prywatnego Sąd rozpoznaje jednoosobowo. Rozprawa odbywa się ustnie i jawnie. Wyjątkowo, z mocy prawa niejawna jest rozprawa, która dotyczy:

  • sprawy o pomówienie (art. 212 k.k.),

  • sprawy o znieważenie (art. 216 k.k.)

jednakże, na wniosek pokrzywdzonego rozprawa odbywa się jawnie.

Warto przy tym pamiętać, że nawet gdy postępowanie jest niejawne, każda ze stron procesu może przybrać sobie tzw. „osobę zaufania” (mogą być maksymalnie dwie z każdej ze stron), która wyjątkowo będzie mogła pozostać na sali rozpraw w charakterze publiczności (art. 361 § 1 k.p.k.). Może to być osoba nam bliska, znajomy, przy którym poczujemy się „pewniej”, ale także przedstawiciel organizacji społecznej, który będzie obserwował postępowanie i np. zwracał uwagę na to, czy zostały zachowane wszelkie standardy rzetelnego procesu. Wszystkie osoby obecne na rozprawie, m. in. strony, ich obrońcy/pełnomocnicy, a także osoba zaufania mają obowiązek zachować przebieg postępowania w tajemnicy.

Rozprawę główną rozpoczyna wywołanie sprawy. Następnie przewodniczący sprawdza, czy wszyscy wezwani stawili się oraz czy nie ma przeszkód do rozpoznania sprawy. Otwarcie przewodu sądowego następuje wraz z odczytaniem aktu oskarżenia. W sprawach prywatnoskargowych akt oskarżenia odczytuje oskarżyciel prywatny lub jego pełnomocnik, jeśli jest ustanowiony w sprawie.

Należy wskazać, iż oskarżony może aż do rozpoczęcia przewodu sądowego na rozprawie głównej (a więc do momentu odczytania aktu oskarżenia) wnieść przeciwko oskarżycielowi prywatnemu, będącemu pokrzywdzonym, wzajemny akt oskarżenia o ścigany z oskarżenia prywatnego czyn, pozostający w związku z czynem zarzuconym temu oskarżonemu; Sąd rozpoznaje wówczas obie sprawy łącznie (więcej na ten temat w artykule Wzajemny akt oskarżenia w sprawach z oskarżenia prywatnego).

Po odczytaniu aktu oskarżenia przewodniczący pyta oskarżonego, czy przyznaje się on do popełnienia zarzucanego mu czynu i czy chce składać wyjaśnienia. Jeśli oskarżony będzie składał wyjaśnienia – jako oskarżyciel prywatny – pamiętaj, że przysługuje Ci prawo do zadawania mu pytań, o czym Sąd z pewnością Cię pouczy. Po wyjaśnieniach oskarżonego następuje przesłuchanie oskarżyciela prywatnego.

Występując w sprawie jako oskarżyciel prywatny powinieneś mieć na uwadze, że to na Tobie spoczywa ciężar udowodnienia winy oskarżonego. W związku z tym, im więcej dowodów na poparcie oskarżenia powołasz, tym większa szansa na to, że oskarżony zostanie skazany.

Wyjątek od zasady obowiązku dowodzenia winy oskarżonego przez pokrzywdzonego występuje przy przestępstwach zniesławienia – wówczas to oskarżony chcąc uwolnić się od odpowiedzialności karnej musi udowodnić, iż zarzut który uczynił pod adresem pokrzywdzonego był prawdziwy (art. 213 k.k.).

W razie nieusprawiedliwionego niestawiennictwa oskarżonego, o ile złożył on już wcześniej wyjaśnienia, Sąd może wydać wyrok zaoczny. Niestawiennictwo oskarżyciela prywatnego i jego pełnomocnika bez usprawiedliwionych powodów traktuje się jako odstąpienie od oskarżenia co skutkuje umorzeniem postępowania – jest to tzw. dorozumiane odstąpienie od oskarżenia. W związku z tym, występując w sprawie jako oskarżyciel prywatny (bez pełnomocnika) musisz pamiętać, aby w razie niemożności stawienia się na rozprawę poinformować o tym wcześniej Sąd i usprawiedliwić swoją nieobecność (np. dołączając zwolnienie lekarskie).

Odstąpienie od oskarżenia następuje także, gdy oskarżyciel prywatny złoży stosowne oświadczenie na piśmie lub ustnie do protokołu rozprawy lub posiedzenia pojednawczego. Przed rozpoczęciem przewodu sądowego można odstąpić od oskarżenia bez zgody oskarżonego, po odczytaniu aktu oskarżenia (do czasu prawomocnego zakończenia postępowania) za jego zgodą.

Po zamknięciu przewodu sądowego oskarżyciel prywatny może zabrać głos i przedstawić swoje stanowisko w toczącym się postępowaniu oraz złożyć wniosek o wymierzenie oskarżonemu określonej kary (art. 406 § 1 kpk).

Po wydaniu przez Sąd wyroku oskarżyciel prywatny może w terminie zawitym 7 dni od daty ogłoszenia wyroku złożyć wniosek o sporządzenie na piśmie i doręczenie jego uzasadnienia (art.422 § 1 k.p.k.). Termin do wniesienia przez oskarżyciela prywatnego apelacji wynosi 14 dni i biegnie od chwili doręczenia mu wyroku z uzasadnieniem (art. 445 § 1 k.p.k.).

Oskarżyciel prywatny ma również prawo do złożenia zażalenia na postanowienie lub zarządzenie wydane w toku postępowania sądowego. Zażalenie przysługuje w stosunku do postanowień, które zamykają drogę do wydania wyroku oraz w stosunku do innych postanowień, co do których kodeks postępowania karnego dopuszcza taką możliwość (art. 459 k.p.k.) np. na postanowienie o stwierdzeniu przez Sąd swojej niewłaściwości.

Zażalenie wnosi się w terminie 7 dni od daty ogłoszenia postanowienia, a jeżeli ustawa nakazuje doręczenie postanowienia – od daty doręczenia (art. 460 kpk).

Autor: Adwokat Mariusz Stelmaszczyk i Aplikant Adwokacki Ewelina Tocka

Aplikant adwokacki Ewelina Tocka – e – mail: tocka@adwokat-stelmaszczyk.pl, tel./fax +48 22 629 00 36

Adwokat Mariusz Stelmaszczyk  - e – mail: biuro@adwokat-stemaszczyk.pl, nr tel. kom.  +48 697 053 659 lub tel./fax +48 22 629 00 36

Podziel się na:
  • Facebook
  • Google Bookmarks
  • Blip
  • Blogger.com
  • Flaker
  • Gadu-Gadu Live
  • Google Buzz
  • Poleć
  • StumbleUpon
  • Twitter
  • Wykop
  • Drukuj
  • LinkedIn
  • RSS
Ten wpis został opublikowany w kategorii artykuły. Dodaj zakładkę do bezpośredniego odnośnika.

9 odpowiedzi na „Postępowanie przed Sądem w sprawach z oskarżenia prywatnego

  1. Ewelina Tocka pisze:

    Drodzy Czytelnicy,
    zachęcam Was do komentowania tego artykułu oraz zadawania pytań, jakie Wam się nasuną po jego przeczytaniu.
    Na wszystkie pytania postaram się odpowiedzieć.
    Jednocześnie zapewniam, że szanuję Waszą prywatność. Adres e-mail z jakiego wyślecie pytanie lub komentarz do artykułu nie zostanie wyświetlony.
    Pozdrawiam,
    aplikant adwokacki Ewelina Tocka

    • Katarzyna pisze:

      wniosłam substrydialny akt oskarżenia, czy w takim przypadku także pierwsze jest posiedzenie pojednawcze, czy też muszę przygotować się do odczytania aktu oskarżenia na pierwszym posiedzeniu. Pozdrawiam

      • Mariusz Stelmaszczyk pisze:

        Witam, proszę się przygotować na odczytanie aktu oskarżenia. Odmiennie niż w sprawach z oskarżenia prywatnego, w sprawach wszczętych na podstawie subsydiarnego aktu oskarżenia Kodeks Postępowania Karnego nie przewiduje posiedzenia pojednawczego.

  2. Oskarzyciel prywatny pisze:

    Witam. Mam pewien dylemat. Jestem lokalnym dziennikarzem i obecnie również oskarżycielem prywatnym w procesie dotyczącym pomówienia (212kk). Oskarżam *** m.in. o to, że swoimi słowami pomówił mnie o czyny, które nie mają odzwierciedlenia w rzeczywistości. *** zarzucił mi np. że w zamian za dotacje z gminy jestem zobowiązany dbać o dobre imię tego urzędu i burmistrza. Jest to oczywiście nieprawdą. Czy w państwa ocenie powinienem powoływać świadków (np. burmistrza), którzy potwierdzą, że nigdy takich porozumień nie było i pomawiający mnie nie ma racji? Zaświadczenie o tym, że nie otrzymywałem nigdy gminnych dotacji oraz że się o nie nigdy nie starałem z urzędu już mam i dołączę do dowodów. Po lekturze wielu storn internetowych uważam, że to oskarżony powinien udowadniać swoje słowa. Nie jestem jednak praktykiem. Jak państwo uważają?
    Pozdrawiam.

    • Ewelina Tocka pisze:

      Witam,
      w przypadku przestępstwa zniesławienia mamy do czynienia z przerzuceniem ciężaru dowodu na oskarżonego. Wiąże się to bezpośrednio z dyspozycją art. 213 par. 1 k.k. regulującą przypadki wyłączenia bezprawności zniesławienia, zgodnie z którą nie ma przestępstwa zniesławienia jeśli zarzut uczyniony niepublicznie jest prawdziwy. Stąd też, oskarżony chcąc uniknąć odpowiedzialności karnej za swój czyn musi udowodnić, że rozgłaszane przez niego zarzuty były zgodne z rzeczywistością. Co istotne, w wypadku gdy oskarżony nie wywiąże się z tego obowiązku (przyjmie postawę bierną i nie wykaże prawdziwości swoich zarzutów albo nie będzie w stanie udowodnić prawdziwości w sposób wystarczający) i przez to będą istnieć niedające się usunąć wątpliwości co do prawdziwości zarzutu , wówczas nie będzie można – zgodnie z ogólną regułą karnoprocesową – rozstrzygnąć tych wątpliwości na korzyść oskarżonego i przyjąć, że pomawiające zarzuty były prawdziwe, co oznacza, że zachowanie sprawcy zniesławienia nie będzie spełniało warunków kontratypu zniesławienia i poniesie on odpowiedzialność karną za swój czyn. W związku z tym, nie musi Pan powoływać świadków na okoliczność wykazania, że uczynione pod Pana adresem zarzuty były bezpodstawne i nieprawdziwe, ta czynność leży wyłącznie w gestii oskarżonego, który poniesie negatywne konsekwencje niewykazania prawdziwości postawionych zarzutów.

  3. gałecka sabina pisze:

    Witam .Dziękuję za zrozumiały tekst subsydiarnego oskarżenia. Trafiony i pomocny .Długo szukałam. Niszowe zapotrzebowanie stąd nie mogłam znaleźć. Szacunek dla kancelarii adwokackiej .

  4. Sylwester pisze:

    Dzien dobry, czy po rozpoczeciu przed Sadem sprawy karnej (po przesluchaniu kilka swiadkow) czyli w jego finalnej razie oskarzony ma prawo wines oskarzenue wzajemne?
    Chodzi o to, ze w roku postepowania pojawily sie okolicznosci swiadczace, ze to oskarzyciel prywatny dopuscil sie w zwiazku z ta sprawa czy nu o zniewago.
    Dziekuje za odpowiedz.

    • Mariusz Stelmaszczyk pisze:

      Witam, niestety zgodnie z art.497 par. 1 k.p.k. oskarżony o przestępstwo ścigane z oskarżenia prywatnego może złożyć przeciwko oskarżycielowi prywatnemu wzajemny akt oskarżenia do rozpoczęcia przewodu sądowego na rozprawie głównej, a więc do odczytania aktu oskarżenia. Z Pana wpisu wynika, że do odczytania aktu oskarżenia już doszło, skoro w sprawie zostało już przesłuchanych kilku świadków. Nie może Pan już zatem złożyć prywatnego aktu oskarżenia. Może Pan natomiast złożyć zwykły akt oskarżenia, który będzie rozpoznawany oddzielnie.

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *


+ jeden = 6

Możesz użyć następujących tagów oraz atrybutów HTML-a: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>