Przedawnienie karalności przestępstw prywatnoskargowych

Na wstępie należy podkreślić, iż przestępstwa ścigane z oskarżenia prywatnego mają specyficznie określony termin przedawnienia karalności. Jest to termin znacznie krótszy, niż termin przedawnienia występków ściganych z oskarżenia publicznego.

Zgodnie bowiem z art. 101 § 2 k.k., „Karalność przestępstwa ściganego z oskarżenia prywatnego ustaje z upływem roku od czasu, gdy pokrzywdzony dowiedział się o osobie sprawcy przestępstwa, nie później jednak niż z upływem 3 lat od czasu jego popełnienia”. Mamy tutaj zatem do czynienia z dwoma terminami, które biegną niezależnie od siebie.

Warto zwrócić uwagę, że w sytuacji, gdy jest kilku pokrzywdzonych jednym przestępstwem prywatnoskargowym, dla każdego z nich termin roczny biegnie osobno. Termin trzyletni biegnie natomiast dla wszystkich pokrzywdzonych jednakowo – od czasu zakończenia czynu, a w przestępstwach skutkowych (gdy skutek nastapił później) – od czasu nastąpienia skutku.

Zasadności takiej konstrukcji instytucji przedawnienia karalności upatrywać można w dążeniu do zapobieżenia pieniactwu i wszczynaniu postępowania z nie do końca czystych motywów. Zakreślony roczny termin zakłada bowiem bezzwłoczną aktywność pokrzywdzonego w zakresie ścigania przestępstwa i przez to daje większą gwarancję co do wiarygodności pokrzywdzonego i kierujących nim pobudek.

Jak wskazuje się w nauce prawa karnego, pokrzywdzony, który czeka dłuższy czas, aby dochodzić sprawiedliwości nie jest wiarygodny. Jest to bezpośrednio związane z faktem, iż przy przestępstwach prywatnoskargowych upływ czasu ma szczególne znaczenie, są to bowiem przestępstwa, godzące w szczególne dobra prawne, np. cześć, dlatego też wspomnienie o nich zaciera się szybciej niż w przypadku innych przestępstw.

Co do terminu trzyletniego, wskazać można, że w istocie chroni on niejako interes sprawcy, gdyż wyznacza maksymalną granicę czasową możliwości wszczęcia przeciwko niemu postępowania i przez to ogranicza czas, w jakim sprawca pozostaje w swego rodzaju zależności od pokrzywdzonego, który może zainicjować postępowanie karne.

Aby lepiej zrozumieć relację, jaka występuje pomiędzy dwoma wskazanymi terminami warto posłużyć się przykładem:

Jeżeli pokrzywdzony dowiedział się o sprawcy, gdy już minęły ponad 2 lata od czasu popełnienia przestępstwa ściganego z oskarżenia prywatnego, to okres karalności ścigania i tak mija z upływem 3 lat od czasu popełnienia przestępstwa; nie podlega więc w takiej sytuacji przedłużeniu do roku od czasu dowiedzenia się pokrzywdzonego o osobie sprawcy. Jednak również w żadnym przypadku nie podlega przedłużeniu roczny okres przedawnienia wyznaczony czasem od powzięcia wiadomości o osobie sprawcy przestępstwa.

Sposób określenia przedawnienia karalności w sprawach prywatnoskargowych w praktyce może powodować szereg trudności. Dotyczy to przede wszystkim kwestii ustalenia momentu w jakim pokrzywdzony dowiedział się o osobie sprawcy. Problem taki nie występuje, jeśli czas ten pokrywa się z czasem popełnienia przestępstwa. Zupełnie inaczej jest w sytuacji, gdy pokrzywdzony powziął wiadomość o osobie sprawcy dopiero po jakimś czasie. Przykładowo pokrzywdzony przestępstwem zniesławienia w internecie (więcej na ten temat w artykule Czas popełnienia przestępstwa zniesławienia w sieci), dotarł do danych autora obrażającego go komentarza dopiero po kilku miesiącach od zamieszczenia tego komentarza w sieci. W takim wypadku pokrzywdzonemu ciężko może być wykazać w jakim dokładnie momencie dowiedział się o osobie sprawcy, a co za tym idzie, że złożył prywatny akt oskarżenia przed upływem roku od tego czasu.

W takich sytuacjach jedynym rozwiązaniem dla pokrzywdzonego jest zgromadzenie wszelkich możliwych dowodów mających uprawdopodobnić, iż dokładnie w tym, a nie innym dniu odkrył on personalia sprawcy. Mogą to być na przykład wiadomości sms czy wydruk z poczty email, w których pokrzywdzony otrzymał informację o osobie sprawcy przestępstwa naruszającego jego dobra.

Warto przy okazji dodać, że przyjmuje się, iż roczny termin przedawnienia karalności przestępstw prywatnoskargowych – mimo rozbieżności orzecznictwa i poglądów doktryny w tym zakresie – odnosi się także do działań prokuratora. W praktyce oznacza to, iż może on objąć ściganiem z urzędu przestępstwo prywatnoskargowe przed upływem roku, od momentu dowiedzenia się o osobie sprawcy przez pokrzywdzonego, a zatem jest on związany wiedzą pokrzywdzonego w tej materii.

Aby przerwać okres przedawnienia musisz złożyć prywatny akt oskarżenia, w którym wyraźnie wskażesz osobę sprawcy. Warto abyś pamiętał, iż będąc pokrzywdzonym przestępstwem ściganym z oskarżenia prywatnego musisz działać możliwie szybko. Niezwłoczna reakcja z twojej strony pozwoli uniknąć Ci ewentualnych problemów z udowodnieniem faktu zachowania ustawowych terminów, a także zagwarantuje skuteczne przerwanie terminu przedawnienia danego przestępstwa, a co za tym idzie umożliwi pociągnięcie jego sprawcy do odpowiedzialności karnej.

Autor: Adwokat Mariusz Stelmaszczyk i Aplikant Adwokacki Ewelina Tocka

Aplikant adwokacki Ewelina Tocka – e – mail: tocka@adwokat-stelmaszczyk.pl, tel./fax +48 22 629 00 36

Adwokat Mariusz Stelmaszczyk  - e – mail: biuro@adwokat-stemaszczyk.pl, nr tel. kom.  +48 697 053 659 lub tel./fax +48 22 629 00 36

Podziel się na:
  • Facebook
  • Google Bookmarks
  • Blip
  • Blogger.com
  • Flaker
  • Gadu-Gadu Live
  • Google Buzz
  • Poleć
  • StumbleUpon
  • Twitter
  • Wykop
  • Drukuj
  • LinkedIn
  • RSS
Ten wpis został opublikowany w kategorii artykuły. Dodaj zakładkę do bezpośredniego odnośnika.

Jedna odpowiedź na „Przedawnienie karalności przestępstw prywatnoskargowych

  1. Ewelina Tocka pisze:

    Drodzy Czytelnicy,
    zachęcam Was do komentowania tego artykułu oraz zadawania pytań, jakie Wam się nasuną po jego przeczytaniu.
    Na wszystkie pytania postaram się odpowiedzieć.
    Jednocześnie zapewniam, że szanuję Waszą prywatność. Adres e-mail z jakiego wyślecie pytanie lub komentarz do artykułu nie zostanie wyświetlony.
    Pozdrawiam,
    aplikant adwokacki Ewelina Tocka

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *


3 + dziewięć =

Możesz użyć następujących tagów oraz atrybutów HTML-a: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>