Udział prokuratora w sprawach z oskarżenia prywatnego

Zasadą jest, że wszczęcie postępowania, jak i czynne popieranie aktu oskarżenia w sprawach o przestępstwa prywatnoskargowe leży w gestii samego pokrzywdzonego. Zdarza się jednak, że w tego rodzaju postępowaniach uczestniczyć również może prokurator.

Zgodnie z art. 60 § 1 k.p.k., udział prokuratora w postępowaniu prywatnoskrgowym uzależniony jest od zasadności tego udziału z punktu widzenia interesu społecznego. Ocena, czy w danej sprawie uzasadniony interes społeczny wymaga udziału oskarżyciela publicznego zależy wyłącznie od samego prokuratora (nawet Sąd nie jest władny badać, czy rzeczywiście taki interes społeczny istnieje).

Z uwagi na brak ustawowej definicji pojęcia interesu społecznego, w tym zakresie posiłkować należy się interpretacją wypracowaną przez doktrynę, zgodnie z którą jest to sytuacja, gdy dany czyn ścigany w trybie prywatnoskargowym narusza interes nie tylko samego pokrzywdzonego lecz także innych osób, inaczej mówiąc gdy sprawa ma znaczenie dla społeczeństwa.

W sytuacji, gdy prokurator stwierdzi, że w konkretnej sprawie występuje interes społeczny wymagający ochrony, wówczas jego udział w postępowaniu prywatnoskargowym jest obowiązkowy i może przybrać dwojaką formę: prokurator może wszcząć postępowanie lub może przystąpić do już toczącego się postępowania. W praktyce oznacza to, że w takich sytuacjach oskarżyciel publiczny:

  • wydaje postanowienie o wszczęciu dochodzenia;

  • wydaje postanowienie o przedstawieniu lub zmianie zarzutów, a następnie wnosi akt oskarżenia do Sądu;

  • składa na rozprawie oświadczenie o objęciu czynu ściganiem (wówczas, gdy fakt ścigania czynu w trybie prywatnoskargowym ujawni się dopiero na etapie postępowania przed Sądem);

  • składa oświadczenie o przystąpieniu do postępowania wszczętego na skutek skargi oskarżyciela prywatnego.

Należy wskazać, że prokuratora, tak samo jak pokrzywdzonego obowiązuje termin przedawnienia karalności przestępstwa prywatnoskargowego (3 lata od jego popełnienia) po upływie którego nie ma już możliwości pociągnięcia sprawcy do odpowiedzialności karnej. Więcej na ten temat przeczytasz w artykule Przedawnienie karalności przestępstw prywatnoskargowych.

W momencie objęcia czynu ściganego z oskarżenia prywatnego skargą prokuratora następuje zmiana trybu postępowania i toczy się ono już z urzędu. Jeżeli włączenie się prokuratora do postępowania nastąpiło na etapie przygotowawczym, wówczas pokrzywdzony traci uprawnienia wynikające z art. 59 kpk, a wniesienie i popieranie aktu oskarżenia należy wyłącznie do prokuratora.

Powinieneś zatem wiedzieć, że w sytuacji, gdy prokurator przystąpi do Twojej sprawy, nadal możesz aktywnie uczestniczyć w przebiegu postępowania, jednakże musisz złożyć oświadczenie o tym, że chcesz działać w procesie jako oskarżyciel posiłkowy uboczny (a zatem obok oskarżyciela publicznego).

Możesz to uczynić do rozpoczęcia przewodu sądowego na rozprawie głównej, a więc do momentu odczytania aktu oskarżenia. Uzyskując status oskarżyciela posiłkowego zachowujesz możliwość realnego wpływu na przebieg postępowania, co oznacza, że masz prawo m.in. do:

  • składania swoich wniosków dowodowych;

  • wypowiadania się co do każdej kwestii, która podlega rozstrzygnięciu;

  • zadawania pytań świadkom.

Inaczej rzecz ma się wówczas, gdy prokurator wstępuje do toczącego się już przed Sądem postępowania. W takim wypadku oskarżyciel prywatny z mocy samego prawa (bez konieczności składania specjalnego oświadczenia) staje się oskarżycielem posiłkowym ubocznym.

Co możesz zrobić, gdy prokurator zrezygnuje z udziału w Twojej sprawie?

Twoje działania jako osoby pokrzywdzonej przestępstwem, zależą od etapu na jakim znajduje się postępowanie, a także od Twoich uprzednich działań.

  1. Jeżeli prokurator stwierdzając, iż nie jest celowym ściganie z urzędu przestępstwa prywatnoskargowego, umorzy dochodzenie, wówczas:

  • przysługuje Ci prawo do złożenia zażalenia na postanowienie o umorzeniu dochodzenia. Zażalenie to powinieneś skierować do prokuratora nadrzędnego, w stosunku do prokuratora, który wydał takie postanowienie (ale za jego pośrednictwem, co oznacza, że fizycznie zażalenie składasz u prokuratora, który wydał skarżone przez Ciebie postanowienie)

    lub,

  • możesz samodzielnie, bez udziału prokuratora wnieść swój akt oskarżenia bezpośrednio do Sądu.

  1. W wypadku, gdy rezygnacja prokuratora z udziału w sprawie nastąpi na etapie postępowania sądowego, Twoja sytuacja zależy od tego, kto był inicjatorem toczącego się postępowania:

  • jeżeli to Ty wniosłeś prywatny akt oskarżenia, do którego w późniejszym czasie przyłączył się prokurator, w sytuacji odstąpienia prokuratora od sprawy, automatycznie z mocy samego prawa zyskujesz status oskarżyciela prywatnego, a sprawa toczy się w dalszym ciągu, w trybie prywatnoskargowym,

  • jeśli akt oskarżenia wniósł sam prokurator, który później odstąpił od sprawy, to aby postępowanie było kontynuowane, w terminie 14 dni od dnia, w którym zostałeś powiadomiony o wycofaniu się ze sprawy prokuratora, musisz złożyć oświadczenie, że podtrzymujesz oskarżenie prokuratora jako prywatne lub złożyć swój prywatny akt oskarżenia. W przypadku braku Twojej reakcji we wskazanym terminie, Sąd umorzy postępowanie.

Autor: Adwokat Mariusz Stelmaszczyk i Aplikant Adwokacki Ewelina Tocka

Aplikant adwokacki Ewelina Tocka – e – mail: tocka@adwokat-stelmaszczyk.pl, tel./fax +48 22 629 00 36

Adwokat Mariusz Stelmaszczyk  - e – mail: biuro@adwokat-stemaszczyk.pl, nr tel. kom.  +48 697 053 659 lub tel./fax +48 22 629 00 36

Podziel się na:
  • Facebook
  • Google Bookmarks
  • Blip
  • Blogger.com
  • Flaker
  • Gadu-Gadu Live
  • Google Buzz
  • Poleć
  • StumbleUpon
  • Twitter
  • Wykop
  • Drukuj
  • LinkedIn
  • RSS
Ten wpis został opublikowany w kategorii artykuły. Dodaj zakładkę do bezpośredniego odnośnika.

Jedna odpowiedź na „Udział prokuratora w sprawach z oskarżenia prywatnego

  1. Ewelina Tocka pisze:

    Drodzy Czytelnicy,
    zachęcam Was do komentowania tego artykułu oraz zadawania pytań, jakie Wam się nasuną po jego przeczytaniu.
    Na wszystkie pytania postaram się odpowiedzieć.
    Jednocześnie zapewniam, że szanuję Waszą prywatność. Adres e-mail z jakiego wyślecie pytanie lub komentarz do artykułu nie zostanie wyświetlony.
    Pozdrawiam,
    aplikant adwokacki Ewelina Tocka

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *


osiem × = 32

Możesz użyć następujących tagów oraz atrybutów HTML-a: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>