Umorzenie postępowania prywatnoskargowego

Celem niniejszego artykułu jest omówienie instytucji umorzenia postępowania prywatnoskargowego.

Umorzenie postępowania oznacza jego zakończenie bez merytorycznego rozpatrzenia sprawy, jeżeli dalsze postępowanie okaże się niedopuszczalne lub bezprzedmiotowe.

Przesłanki umorzenia postępowania zostały wskazane w art. 17 § 1 k.p.k. zgodnie z którym: Nie wszczyna się postępowania, a wszczęte umarza, gdy:

  1. czynu nie popełniono albo brak jest danych dostatecznie uzasadniających podejrzenie jego popełnienia (przypadek ten dotyczy sytuacji, gdy popełnienie przestępstwa w ogóle nie miało miejsca, jak i sytuacji, gdy postępowanie karne było prowadzone przeciwko niewłaściwemu oskarżonemu),

  2. czyn nie zawiera znamion czynu zabronionego albo ustawa stanowi, że sprawca nie popełnia przestępstwa (dotyczy sytuacji gdy czyn co prawda miał miejsce, jednak nie zawiera on wszystkich znamion określonego przestępstwa np. zniesławiający zarzut był prawdziwy. Dotyczy to również sytuacji, gdy oskarżony działał w ramach tzw. obrony koniecznej, w stanie wyższej konieczności, pod wpływem błędu lub był niepoczytalny) ,

  3. społeczna szkodliwość czynu jest znikoma (dotyczy to sytuacji, gdy dany czyn co prawda wypełnia wszystkie znamiona przestępstwa, jednakże w odczuciu społecznym jest nie jest on nacechowany wysoką ujemną wartością, np. kradzież bułki),

  4. ustawa stanowi, że sprawca nie podlega karze (kodeks karny przewiduje liczne przypadki, gdy mimo popełnienia danego czynu, sprawca nie podlega karze, np. art. 15 § 1 kk,zgodnie z którym nie podlega karze za usiłowanie, kto dobrowolnie odstąpił od dokonania lub zapobiegł skutkowi stanowiącego znamię czynu zabronionego) ,

  5. oskarżony zmarł,

  6. nastąpiło przedawnienie karalności (kodeks karny w art. 101 określa terminy przedawnienia dla danej grupy przestępstw, np. gdy czyn stanowi zbrodnię zabójstwa przedawnienie jego karalności następuje z upływem 30 lat od jego popełnienia, natomiast gdy czyn ścigany jest z oskarżenia prywatnego jego karalność ustaje z upływem roku od momentu gdy pokrzywdzony dowiedział się o osobie sprawcy, nie później jednak niż z upływem 3 lat od popełnienia przestępstwa),

  7. postępowanie karne co do tego samego czynu tej samej osoby zostało prawomocnie zakończone albo wcześniej wszczęte toczy się (stan rzeczy osądzonej zachodzi wówczas, gdy uprzednio zakończone zostało prawomocne postępowanie co do tego samego czynu tej samej osoby, zaś nowe postępowanie pokrywa się z przedmiotem postępowania w sprawie już zakończonej, a także gdy jego przedmiot jest częścią przedmiotu osądzonego w sprawie już zakończonej) ,

  8. sprawca nie podlega orzecznictwu polskich sądów karnych (cudzoziemcy – sprawcy czynów karalnych, w tym przestępstw i wykroczeń popełnionych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej podlegają prawu polskiemu) ,

  9. brak skargi uprawnionego oskarżyciela (jeżeli np. w sprawie prywatnoskargowej o przestępstwo zniesławienia, oskarżycielem jest osoba nie będąca pokrzywdzoną czynem przestępnym, to postępowanie takie nie powinno być wszczęte, a już wszczęte powinno zostać umorzone),

  10. brak wymaganego zezwolenia na ściganie lub wniosku o ściganie pochodzącego od osoby uprawnionej, chyba że ustawa stanowi inaczej (dotyczy to sytuacji gy brak jest właściwych zezwoleń odpowiednich organów na pociągnięcie do odpowiedzialności np. posłów i senatorów, członków Trybunału Stanu, sędziów, czy też prokuratorów lub np. w przypadku przestępstwa zniszczenia mienia ruchomego z art. 288 k.k. gdy pokrzywdzony przestępstwem nie złoży wniosku o ściganie jego sprawcy),

  11. zachodzi inna okoliczność wyłączająca ściganie (np.abolicja, jako powszechny akt łaski,

Specyfika przestępstw prywatnoskargowych powoduje, że nie wszystkie wymienione powyżej przesłanki znajdą w ich przypadku zastosowanie, np. przesłanka braku wniosku o ściganie pochodzącego od osoby uprawnionej (dotyczy przestępstw ściganych na wniosek).

W praktyce najczęstszymi przyczynami umorzenia postępowania prywatnoskargowego będzie:

  • przedawnienie karalności czynu,

  • znikoma społeczna szkodliwość czynu,

  • brak danych, które dostatecznie uzasadniałyby podejrzenie popełnienia przestępstwa,

  • ustalenie, że czyn sprawcy nie zawiera wszystkich znamion przestępstwa prywatnoskargowego.

Należy zauważyć, że katalog zawarty w art. 17 § 1 k.p.k. nie jest katalogiem zamkniętym. Kodeks postępowania karnego zawiera szereg innych przypadków, kiedy postępowanie może być umorzone. W przypadku spraw prywatnoskargowych, przesłanką umorzenia postępowania może być np.

  • nieusprawiedliwione niestawiennictwo oskarżyciela prywatnego i jego pełnomocnika na rozprawie głównej,

  • odstąpienie przez oskarżyciela od oskarżenia przed otwarciem rozprawy głównej, a także po tym terminie, a przed prawomocnym zakończeniem sprawy, jeżeli wyrazi na to zgodę oskarżony.

Umorzenie postępowania w sprawie prywatnoskargowej następuje wyłącznie na etapie postępowania sądowego (z uwagi na brak postępowania przygotowawczego). Umarzając postępowanie Sąd wydaje postanowienie, w którym wskazuje przyczynę umorzenia.

W sytuacji, gdy Sąd wydał w Twojej sprawie postanowienie o umorzeniu postępowania, możesz złożyć zażalenie na to postanowienie w terminie 7 dni liczonych od :

  • ogłoszenia postanowienia – w wypadku gdy byłeś obecny na ogłoszeniu postanowienia;

  • doręczenia postanowienia – w wypadku, gdy nie byłeś obecny przy jego ogłoszeniu.

Zażalenie wnosi się do Sądu Okręgowego za pośrednictwem Sądu Rejonowego – który wydał zaskarżone postanowienie (więcej na ten temat w artykule: Jak odwołać się od decyzji Sądu w przedmiocie umorzenia postępowania prywatnoskargowego?)

Autor: Adwokat Mariusz Stelmaszczyk i Aplikant Adwokacki Ewelina Tocka

Aplikant Adwokacki Ewelina Tocka - e – mail: tocka@adwokat-stelmaszczyk.pl, tel./fax +48 22 629 00 36

Adwokat Mariusz Stelmaszczyk - e – mail: biuro@adwokat-stemaszczyk.pl, nr tel. kom. +48 697 053 659 lub tel./fax +48 22 629 00 36

Podziel się na:
  • Facebook
  • Google Bookmarks
  • Blip
  • Blogger.com
  • Flaker
  • Gadu-Gadu Live
  • Google Buzz
  • Poleć
  • StumbleUpon
  • Twitter
  • Wykop
  • Drukuj
  • LinkedIn
  • RSS
Ten wpis został opublikowany w kategorii artykuły. Dodaj zakładkę do bezpośredniego odnośnika.

Jedna odpowiedź na „Umorzenie postępowania prywatnoskargowego

  1. Mariusz Stelmaszczyk pisze:

    Drodzy Czytelnicy
    Zachęcam Was do komentowania tego artykułu oraz zadawania pytań, jakie Wam się nasuną po jego przeczytaniu. Na wszystkie pytania postaram się odpowiedzieć.
    Jednocześnie zapewniam, że szanuję Waszą prywatność. Adres e-mail z jakiego wyślecie pytanie lub komentarz do artykułu nie zostanie wyświetlony.

    Pozdrawiam
    Adwokat Mariusz Stelmaszczyk

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *


sześć × 5 =

Możesz użyć następujących tagów oraz atrybutów HTML-a: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>