Umorzenie postępowania z powodu znikomej społecznej szkodliwości czynu w sprawie o przestępstwo zniesławienia lub zniewagi

Celem niniejszego artykułu jest omówienie problematyki umorzenia postępowania karnego z uwagi na znikomą społeczną szkodliwość czynu przy przestępstwach zniesławienia i zniewagi.

Jak zostało już opisane w artykule (zob. Jak odwołać się od decyzji Sądu w przedmiocie umorzenia postępowania prywatnoskargowego?) w praktyce może zdarzyć się tak, że Sąd umorzy postępowanie karne toczące się z oskarżenia prywatnego. Przesłanki umorzenia postępowania karnego zostały ujęte w art. 17 k.p.k.

Wskazać w tym miejscu należy, że w przypadku przestępstwa zniesławienia lub zniewagi, w praktyce najczęstszą przyczyną umorzenia postępowania w tego rodzaju sprawach jest ustalenie przez Sąd, że czyn sprawcy cechuje się znikomą społeczną szkodliwością (art. 17 § 1 pkt 3 k.p.k.).

Zgodnie zaś z art. 1 § 2 k.k.: Nie stanowi przestępstwa czyn zabroniony, którego społeczna szkodliwość jest znikoma.

Społeczna szkodliwość czynu to karnoprawna cecha popełnionego czynu zabronionego, odnosząca się do realnego i obiektywnego zjawiska społecznego. Przy ocenie stopnia społecznej szkodliwości chodzi o ustalenie rzeczywistej ujemnej wartości danego czynu. Ujemna wartość czynu wyraża się natomiast w przekraczającym ramy społecznej tolerancji zagrożeniu dobra chronionego prawem.

Ocena stopnia społecznej szkodliwości czynu dokonywana jest przez Sąd przez pryzmat kryteriów określonych w art. 115 § 2 k.k. W myśl tego przepisu przy ocenie stopnia społecznej szkodliwości czynu Sąd bierze pod uwagę:

  • rodzaj i charakter naruszonego dobra (np. cześć, dobre imię),

  • rozmiary wyrządzonej lub grożącej szkody (np. fakt czy pomówienie danej osoby skutkowało jej poniżeniem lub utratą zaufania w danym środowisku),

  • sposób i okoliczności popełnienia czynu (np. działanie sprawcy z premedytacją, niewłaściwe zachowanie się samego pokrzywdzonego),

  • wagę naruszonych przez sprawcę obowiązków (ta okoliczność dotyczy tylko ściśle określonej kategorii przestępstw np. przestępstwo naruszenia obowiązku zabezpieczenia danych z art. 52 ustawy o ochronie danych osobowych),

  • postać zamiaru,

  • motywację sprawcy (czym kierował się sprawca popełniając przestępstwo, jakie były pobudki jego działania),

  • rodzaj naruszonych reguł ostrożności i stopień ich naruszenia.

Warto w tym miejscu zauważyć, że poza zakresem przedmiotu oceny społecznej szkodliwości pozostają elementy związane z osobą sprawcy, tj. jego właściwości i warunki osobiste (np. poprzednia karalność, sytuacja materialna).

Sąd, wydając postanowienie o umorzeniu postępowania karnego z uwagi na brak elementu materialnego przestępstwa, powinien odnieść się do określonych ustawowo w art. 115 § 2 k.k. kryteriów oceny społecznej szkodliwości czynu, w szczególności postaci zamiaru i motywacji sprawcy, i w nawiązaniu do nich wykazać, dlaczego uznał, że przypisany oskarżonemu czyn charakteryzował się znikomym stopniem społecznej szkodliwości.

Umorzenie postępowania karnego z powodu znikomego stopnia społecznego niebezpieczeństwa czynu, mimo iż wiąże się ze stwierdzeniem faktu popełnienia przez oskarżonego czynu zabronionego to skutkuje zakończeniem postępowania bez wyciągania wobec sprawcy przestępstwa jakichkolwiek negatywnych konsekwencji prawno-karnych.

W kontekście powyższego, w sytuacji gdy jesteś oskarżycielem prywatnym w sprawie o przestępstwo zniesławienia i zniewagi warto zatem abyś miał na uwadze, by już w prywatnym akcie oskarżenia podkreślić te okoliczności, które powodują, że czyn sprawcy charakteryzuje się wysokim stopniem społecznej szkodliwości. Mogą być to przykładowo:

  • fakt popełnienia przestępstwa na szkodę osoby najbliższej (np. męża, konkubenta, brata, siostry),

  • nagminność i uporczywość działania sprawcy,

  • niskie pobudki działania sprawcy, np. chęć zemsty, czy dokuczenia pokrzywdzonemu,

  • złośliwość w działaniu sprawcy.

Na koniec warto podkreślić, iż w przypadku, gdy Sąd nie podzieli Twojej argumentacji co do wysokiego stopnia społecznej szkodliwości popełnionego na Twoją szkodę przestępstwa i umorzy postępowanie karne, wówczas zgodnie z art. 459 k.p.k. przysługiwać Ci będzie prawo do złożenia zażalenia na postanowienie Sądu w tym przedmiocie. W myśl art. 460 k.p.k. termin do złożenia zażalenia w omawianym przypadku wynosi wynosi 7 dni i biegnie on:

  • od ogłoszenia postanowienia – w wypadku gdy byłeś obecny na ogłoszeniu postanowienia;
  • od doręczenia postanowienia z uzasadnieniem – w wypadku, gdy nie byłeś obecny przy ogłoszeniu postanowienia.

Zażalenie wnosi się do Sądu Okręgowego za pośrednictwem Sądu Rejonowego – który wydał zaskarżone postanowienie (więcej na ten temat w artykule: Jak odwołać się od decyzji Sądu w przedmiocie umorzenia postępowania prywatnoskargowego?).

Autor: Adwokat Mariusz Stelmaszczyk i Aplikant Adwokacki Ewelina Tocka

Aplikant Adwokacki Ewelina Tockae – mail: tocka@adwokat-stelmaszczyk.pl, tel./fax +48 22 629 00 36

Adwokat Mariusz Stelmaszczyk - e – mail: biuro@adwokat-stemaszczyk.pl, nr tel. kom. +48 697 053 659 lub tel./fax +48 22 629 00 36

Podziel się na:
  • Facebook
  • Google Bookmarks
  • Blip
  • Blogger.com
  • Flaker
  • Gadu-Gadu Live
  • Google Buzz
  • Poleć
  • StumbleUpon
  • Twitter
  • Wykop
  • Drukuj
  • LinkedIn
  • RSS
Ten wpis został opublikowany w kategorii artykuły. Dodaj zakładkę do bezpośredniego odnośnika.

3 odpowiedzi na „Umorzenie postępowania z powodu znikomej społecznej szkodliwości czynu w sprawie o przestępstwo zniesławienia lub zniewagi

  1. Mariusz Stelmaszczyk pisze:

    Drodzy Czytelnicy
    Zachęcam Was do komentowania tego artykułu oraz zadawania pytań, jakie Wam się nasuną po jego przeczytaniu. Na wszystkie pytania postaram się odpowiedzieć.
    Jednocześnie zapewniam, że szanuję Waszą prywatność. Adres e-mail z jakiego wyślecie pytanie lub komentarz do artykułu nie zostanie wyświetlony.

    Pozdrawiam
    Adwokat Mariusz Stelmaszczyk

  2. j.trzeciak pisze:

    Czy sad może odrzucić oskarżenie prywatne w sprawie o pobicie ze względu na niską szkodliwość czynu? Tzn sprawa wygląda tak: Mąż pobił mnie ja się broniłam i kiedy podniósł rękę na naszą 5 letnia córkę chycilam za niż żeby go odpędzić. W skutki ja trafiłam do szpitala z podbitym okiem silnikami i spuchniętymi plecami a on z rana cięta pleców. Sad umorzył postępowanie ze względu na niską szkodliwość czynu rozstrój zdrowia poniżej siedmiu dni zarówno jemu jak i mi bo oboje złożyliśmy doniesienie. Zazalil się na wyrok sadu ale zażalenie też sad mu odrzucił. Czy możliwe jest ze sad również umorzy postępowanie z prywatnego aktu oskarżenia gdyż nawet nie bylo świadków oprócz małoletniej córki?

    • Mariusz Stelmaszczyk pisze:

      Tak, Sąd dosyć często umarzają sprawy karne z oskarżenia prywatnego na podstawie art.17 par. 1 pkt 3 k.p.k. – wobec znikomego stopnia społecznej szkodliwości czynu. W wielu przypadkach Sędziowie podejmują takie decyzje całkowicie niesłusznie kierując się chęcią szybkiego zakończenia sprawy i licząc na to, że oskarżyciel prywatny zniechęci się i nie zaskarży tego postanowienia zażaleniem.

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *


1 + = trzy

Możesz użyć następujących tagów oraz atrybutów HTML-a: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>