Właściwość sądu w sprawach z oskarżenia prywatnego

Celem niniejszego artykułu jest wskazanie, który Sąd jest właściwy do rozpoznania spraw toczących się z oskarżenia prywatnego.

Na wstępie należy podkreślić, iż chcąc skutecznie zainicjować postępowanie prywatnoskargowe, powinieneś złożyć prywatny akt oskarżenia do właściwego sądu. Co prawda skierowanie aktu oskarżenia do Sądu niewłaściwego nie przekreśla możliwości rozpoznania skargi – gdyż Sąd niewłaściwy przekazuje sprawę Sądowi rzeczowo i miejscowo właściwemu – jednak znacząco wydłuży całą procedurę.

W sprawach z oskarżenia prywatnego, w zakresie ustalenia Sądu właściwego do rozpoznania sprawy stosuje się ogólne zasady kodeksowe, które regulują właściwość rzeczową (art. 24 k.p.k.) oraz właściwość miejscową sądu (art. 31 i 32 k.p.k.).

Należy jednak podkreślić, iż w związku ze specyfiką przestępstw prywatnoskargowych, Sądem rzeczowo właściwym do rozpoznania sprawy w I instancji, będzie każdorazowo Sąd Rejonowy.

Jeżeli chodzi o właściwość miejscową zastosowanie odnajduje reguła wyrażona w art. 31 § 1 k.p.k. zgodnie z którą, „właściwym do rozpoznania sprawy jest Sąd w okręgu którego popełniono przestępstwo”.

Miejscem popełnienia przestępstwa jest natomiast miejsce, w którym sprawca działał, lub zaniechał działania, do którego był obowiązany, albo gdzie skutek stanowiący znamię czynu zabronionego nastąpił lub zgodnie z zamiarem sprawcy miał nastąpić.

Jeżeli zatem mamy do czynienia z przestępstwem bezskutkowym (np. przestępstwo zniesławienia z art. 212 k.k.) kryterium decydującym będzie miejsce działania sprawcy, natomiast przy przestępstwach skutkowych (np. przestępstwo spowodowania lekkiego uszczerbku na zdrowiu z art. 157 § 2 k.k.) miejsce popełnienia przestępstwa będzie wyznaczane w oparciu o miejsce wystąpienia skutku stanowiącego znamię czynu zabronionego.

Najdogodniejszą sytuację – bez konieczności rozstrzygania czy mamy do czynienia z przestępstwem skutkowym czy formalnym- mamy wówczas, gdy miejsce działania sprawcy jest równocześnie miejscem nastąpienia skutku, np. w przypadku przestępstwa spowodowania lekkiego uszczerbku na zdrowiu w sytuacji, gdy sprawca uderza pokrzywdzonego w twarz łamiąc mu tym samym nos (bez przemieszczenia kości) – Sądem właściwym do rozpoznania sprawy będzie Sąd, w okręgu którego sprawca działał, tj. uderzył pokrzywdzonego i jednocześnie w okręgu, którego nastąpił skutek w postaci uszkodzenia nosa pokrzywdzonego.

Jeżeli natomiast przestępstwo popełniono w okręgu kilku Sądów (np. sprawca wysyłał zniesławiające pisma z różnych miejscowości ) wówczas właściwy jest Sąd, w którego okręgu najpierw wszczęto postępowanie przygotowawcze – w przypadku przestępstw prywatnoskargowych w praktyce będzie to więc Sąd do którego w pierwszej kolejności złożono skargę.

Jak wynika z mojego doświadczenia zawodowego, problemy przy ustalaniu Sądu właściwego do rozpoznania sprawy pojawiają się najczęściej przy przestępstwach zniesławienia (art. 212 k.k.) i zniewagi (art. 216 k.k.) popełnianych w formie innej niż ustnej – zwłaszcza przez Internet (więcej na ten temat w artykule Zniesławienie na piśmie a właściwość miejscowa Sądu).

Zdarza się, że ustalenie miejsca w okręgu którego popełniono przestępstwo nie zawsze będzie możliwe. W takim wypadku zastosowanie znajduje art. 32 § 1 k.k. zawierający pomocnicze kryteria ustalania właściwości miejscowej sądu, według których Sądem właściwym jest Sąd, w którego okręgu:

  • ujawniono przestępstwo,

  • ujęto oskarżonego,

  • oskarżony przed popełnieniem przestępstwa stale mieszkał lub czasowo przebywał

  • przy czym obowiązuje tutaj „reguła wyprzedzenia” , co oznacza, że Sądem właściwym będzie Sąd w okręgu którego najpierw wszczęto postępowanie przygotowawcze.

Co istotne, powołane reguły określone w art. 32 § 1 pkt 1-3 k.p.k. stosuje się także wówczas, gdy miejsce popełnienia przestępstwa jest co prawda znane, ale znajduje się poza granicami Polski. Dodać w tym miejscu należy, że w naszej procedurze karnej obowiązuje zasada, zgodnie z którą polską ustawę karną stosuje się do obywatela polskiego, który popełnił przestępstwo za granicą (w niektórych przypadkach także do cudzoziemca, który popełnił przestępstwo za granicą). Przykładowo więc, jeśli polski obywatel, mieszkający w Paryżu znieważa przez internet mieszkańca Łodzi, który znieważający wpis odczytuje w swoim mieszkaniu w Łodzi, wówczas Sądem właściwym do rozpoznania sprawy, będzie Sąd w okręgu którego ujawniono przestępstwo (odczytano znieważający wpis)- tj. Sąd Rejonowy w Łodzi.

Na koniec warto dodać, iż w sytuacji, gdy ustalenie Sądu właściwego do rozpoznania sprawy z oskarżenia prywatnego, na podstawie wszystkich wskazanych powyżej kryteriów okazało się niemożliwe, wówczas zgodnie z art. 32 § 3 k.p.k. sprawę rozpoznaje Sąd Rejonowy dla m.st. Warszawy.

Autor: Adwokat Mariusz Stelmaszczyk i Aplikant Adwokacki Ewelina Tocka

Aplikant adwokacki Ewelina Tocka – e – mail: tocka@adwokat-stelmaszczyk.pl, tel./fax +48 22 629 00 36

Adwokat Mariusz Stelmaszczyk  - e – mail: biuro@adwokat-stemaszczyk.pl, nr tel. kom.  +48 697 053 659 lub tel./fax +48 22 629 00 36

Podziel się na:
  • Facebook
  • Google Bookmarks
  • Blip
  • Blogger.com
  • Flaker
  • Gadu-Gadu Live
  • Google Buzz
  • Poleć
  • StumbleUpon
  • Twitter
  • Wykop
  • Drukuj
  • LinkedIn
  • RSS
Ten wpis został opublikowany w kategorii artykuły. Dodaj zakładkę do bezpośredniego odnośnika.

Jedna odpowiedź na „Właściwość sądu w sprawach z oskarżenia prywatnego

  1. Ewelina Tocka pisze:

    Drodzy Czytelnicy,
    zachęcam Was do komentowania tego artykułu oraz zadawania pytań, jakie Wam się nasuną po jego przeczytaniu.
    Na wszystkie pytania postaram się odpowiedzieć.
    Jednocześnie zapewniam, że szanuję Waszą prywatność. Adres e-mail z jakiego wyślecie pytanie lub komentarz do artykułu nie zostanie wyświetlony.
    Pozdrawiam,
    aplikant adwokacki Ewelina Tocka

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *


− siedem = 2

Możesz użyć następujących tagów oraz atrybutów HTML-a: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>