Zasady ponoszenia kosztów procesu w postępowaniu prywatnoskargowym

Na wstępie należy wskazać, iż zasadą jest, że rozstrzygnięcie o kosztach procesu następuje w orzeczeniu kończącym postępowanie w sprawie. Rozstrzygnięcie w przedmiocie kosztów procesu ma formę postanowienia, nawet jeśli zostanie zamieszczone w wyroku i służy na nie zażalenie (jeśli nie wniesiono apelacji). W postępowaniu z oskarżenia prywatnego obowiązują właściwe dla tego trybu zasady ponoszenia kosztów procesu.

W uproszczeniu można powiedzieć, że o tym, kto (oskarżyciel prywatny, oskarżony lub w wyjątkowych wypadkach Skarb Państwa) i w jakim zakresie poniesie koszty powstałe w związku z postępowaniem prywatnoskargowym, decyduje wynik sprawy.

W tym zakresie możliwe są następujące rozstrzygnięcia:

  • oskarżony został skazany,

  • postępowanie karne umorzono warunkowo,

  • oskarżony został uniewinniony,

  • postępowanie karne zostało umorzone,

  • strony pojednały się.

Zgodnie z art. 628 k.p.k. w przypadku skazania za przestępstwo prywatnoskargowe Sąd zasądza od skazanego na rzecz oskarżyciela prywatnego poniesione przez niego koszty procesu (w tym m.in. zryczałtowaną równowartość wydatków w kwocie 300 zł, opłaty w prasie, radiu, telewizji, wydatki związane z ustanowieniem pełnomocnika).

Na rzecz Skarbu Państwa zasądzane są natomiast wydatki ustalone na podstawie art. 618 k.p.k (np. wydatki związane z doręczeniem wezwań i innych pism, kosztami postępowania mediacyjnego), od których uiszczenia oskarżyciel prywatny został zwolniony albo, gdy rozpoznano sprawę bez ich uiszczenia.

Możliwa jest także sytuacja, gdy oskarżony zostanie obciążony kosztami procesu tylko częściowo. Ma to miejsce w następującym przypadku:

  • odstąpienia od wymierzenia kary z powodu wzajemności krzywd lub wyzywającego zachowania się oskarżyciela prywatnego,

  • uniewinnienia oskarżonego od niektórych zarzutów z aktu oskarżenia, przy czym należy wziąć pod uwagę liczbę i rodzaj zarzutów.

Działając jako oskarżyciel prywatny uzyskasz zwrot poniesionych przez siebie kosztów postępowania także wówczas, gdy postępowanie karne zostało wobec oskarżonego warunkowo umorzone oraz w wypadku umorzenia postępowania z powodu znikomej społecznej szkodliwości czynu oskarżonego (w tym ostatnim wypadku z wyjątkiem uiszczonej przez Ciebie zryczałtowanej równowartości wydatków – ta zostanie Ci zwrócona na podstawie art. 622 k.p.k.).

Sąd obciąży Cię natomiast kosztami procesu, jeżeli oskarżony został uniewinniony lub postępowanie karne wobec niego umorzono (z wyjątkiem umorzenia z powodu znikomej społecznej szkodliwości).

Tylko w wyjątkowych wypadkach, w razie umorzenia postępowania, Sąd może orzec, że koszty procesu ponosi w całości lub w części oskarżony lub Skarb Państwa. Ta regulacja przewidziana w art. 632a k.p.k. ma charakter wyjątkowy i znajduje zastosowanie wówczas, gdy zasądzenie kosztów procesu karnego od oskarżyciela byłoby niezgodne z zasadami słuszności, np. gdy postępowanie umorzono z powodu przedawnienia karalności wynikłej z opieszałości Sądu lub oskarżonego.

Sąd przy rozstrzyganiu o kosztach procesu ma więc poniekąd obowiązek uwzględnienia, przyczyny umorzenia, tak by nie dopuścić do sytuacji, w której oskarżyciel prywatny ponosiłby koszty procesu, mimo faktu, że przyczyna umorzenia postępowania była od niego całkowicie niezależna.

W przypadku pojednania stron – warto w tym miejscu dodać, że po wpłynięciu prywatnego aktu oskarżenia do Sądu w pierwszej kolejności wyznaczony zostaje termin posiedzenia pojednawczego, na którym sędzia wzywa strony do pojednania, dopiero gdy pojednanie nie dojdzie do skutku sprawa zostaje skierowana na rozprawę – oskarżyciel prywatny i oskarżony ponoszą tylko równowartość własnych wydatków – chyba że co innego będzie wynikać z zawartej ugody.

Na koniec warto zauważyć, że przepisy ustawy karnej przewidują możliwość zwrotu oskarżycielowi prywatnemu samej zryczałtowanej równowartości wydatków (300 zł opłaty od prywatnego aktu oskarżenia). Ma to miejsce w razie:

  • pojednania się stron przed wszczęciem przewodu sądowego,

  • warunkowego umorzenia postępowania,

  • umorzenia postępowania z powodu niepoczytalności sprawcy lub znikomej społecznej szkodliwości czynu albo z powodu stwierdzenia w zarzucanym czynie znamion przestępstwa ściganego z urzędu,

  • zmiany trybu ścigania z powodu przyłączenia się prokuratora do postępowania wszczętego przez oskarżyciela prywatnego i zakończenia tego postępowania w trybie publicznoskargowym.

Zwrot połowy zryczałtowanej równowartości wydatków następuje natomiast w sytuacji, gdy strony pojednały się już po rozpoczęciu przewodu sądowego.

Autor: Adwokat Mariusz Stelmaszczyk i Aplikant Adwokacki Ewelina Tocka

Aplikant adwokacki Ewelina Tocka – e – mail: tocka@adwokat-stelmaszczyk.pl, tel./fax +48 22 629 00 36

Adwokat Mariusz Stelmaszczyk  - e – mail: biuro@adwokat-stemaszczyk.pl, nr tel. kom.  +48 697 053 659 lub tel./fax +48 22 629 00 36

Podziel się na:
  • Facebook
  • Google Bookmarks
  • Blip
  • Blogger.com
  • Flaker
  • Gadu-Gadu Live
  • Google Buzz
  • Poleć
  • StumbleUpon
  • Twitter
  • Wykop
  • Drukuj
  • LinkedIn
  • RSS
Ten wpis został opublikowany w kategorii artykuły. Dodaj zakładkę do bezpośredniego odnośnika.

Jedna odpowiedź na „Zasady ponoszenia kosztów procesu w postępowaniu prywatnoskargowym

  1. Ewelina Tocka pisze:

    Drodzy Czytelnicy,
    zachęcam Was do komentowania tego artykułu oraz zadawania pytań, jakie Wam się nasuną po jego przeczytaniu.
    Na wszystkie pytania postaram się odpowiedzieć.
    Jednocześnie zapewniam, że szanuję Waszą prywatność. Adres e-mail z jakiego wyślecie pytanie lub komentarz do artykułu nie zostanie wyświetlony.
    Pozdrawiam,
    aplikant adwokacki Ewelina Tocka

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *


8 × cztery =

Możesz użyć następujących tagów oraz atrybutów HTML-a: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>